Portağal sümüyü bərkidir   |   B6 vitamini xərçəng risqini azaldır   |   Ana səsi sakitləşdirici gücə malikdir   |   Qısqanclıq qadınların görmə qabiliyyətini zəiflədir   |   Savadlı ol ürəyin ağrımasın   |   Yuxusuzluq kökəldir   |   Dünya Səhiyyə Təşkilatı: ət xərçəng xəstəliyi yarada bilər   |   Ramazan ayında necə qidalanmalı?   |   Qadının gözəlliyi seçdiyi peşədən asılıdır   |   Xoruldayan insanlarda avtomobil qəzaları riski daha çox olur   |   Ürək ağılarına biğanə yanaşmayın   |   Kompüterli tomoqrafiya haqqında bilmədiklərimiz   |   Karyera və uşaq doğurmaqda qadınlara məsləhət   |   Şokolad qan təzyiqini azaldır   |   Şüuraltı fikirləri təmizləmək mümkündür   |   Gözəl qadınlar kişilər üçün zərərlidir   |   Mobil telefon qulaqda əlavə səs yaradır   |   Cinayət və cinayətkarlığın psixo-sosial səbəbləri   |   Qadınlar kişilərdə nəyi xoşlayır?   |   Körpələrin ağlaması onlara xeyirdir   |   Kondinsionerlər ölümcül bakteriyalar yayır   |   Yalan danışan xanımlar tez-tez əl-üzlərini yuyurlar   |   Tatu metodu ilə vurulan vaksinlər daha effektiv olur   |   Depressiya görməni zəiflədir   |   Uzunömürlülüyün sirri almadadır   |   Sevgi ürəyə xeyirdir   |   Böyük Britaniyada ağciyər qalmaqalı   |   Qan qrupu xarakterinizdən xəbər verir   |   Kişilər yoxa çıxacaq   |   Başı başqa bədənə köçürüləcək   |   Ərli qadınlar kökəlməyə meylli olrlar   |   Uşağın eyvandan yıxılmağı valideyn səhlənkarlığıdırmı?   |   Kola spermanın tərkibini korlayır   |   3D ürək bulandırır   |   Uşağın boy ölçüsünü necə hesablamalı?   |   Psixologiya elminin ən qorxulu eksperimeti: 8 aylıq Albert   |   Alimlər bioloji həyatın mənbəyini tapıblar   |   Ur (ZOB) haqqında bilmədiklərimiz   |   Uşaqlı qadınlar depressiyaya daha tez düşür   |   Kompüter uşaqlarda raxit xəstəliyi yaradır   |   Sızanaqlar hansı xəstəliklərdən xəbər verir?   |   Qadınlar üçün ən ziyanlı 3 peşə   |   Kişilər kosmetikaya qadınlardan çox pul xərcləyir   |   Ağrıkəsicilər xərçəngi öldürür   |   Bakteriyalar qadınları daha çox “sevir”   |   Ana öpüşü güclü immunitet yaradır   |   Passiv siqaret çəkmək əsəbləri pozur   |   Tüstüsüz siqaret kəşf edildi   |   Xoşbəxtlik qadınları zəif edir   |   Təmiz havada gəzmək intellektual səviyyəni artırır   |   
"Həkim olmaq üçün təkcə oxumaq yetərli deyil"

Müsahibimiz Ümumdünya Ürək-Damar və Torakal Cərrahlar Cəmiyyətinin regional nümayəndəsi, Avropa Kardiotorakal Cərrahlar Assosiasiyasının həqiqi üzvü, tibb elmləri doktoru Əli Bağırovdur.

Azərbaycanda həm də ürək üzərində ilk uğurlu əməliyyatı reallaşdırmaqla səhiyyə tarixinə düşən Ə.Bağırovla bu və ya digər məsələlər barəsində söhbətləşdik. Qeyd edək müsahibimiz artıq neçə illərdir ki, Azərbaycan səhiyyəsində çalışmır və bunun səbəbini müxtəlif cür izah etməyə çalışsa da, sonda yenə əsas arqumenti bir oldu - mövcud vəziyyət.

- Artıq 15 ildir Azərbaycan səhiyyəsində fəaliyyət göstərmirəm. 1984-cü ildən fəaliyyətə başladım, 10 ildən sonra isə uzaqlaşdım. Sonuncu əməliyyatı 7 il bundan əvvəl etmişəm. Bu sistemin mövcud qaydalarına uyğunlaşa bilmədim. Mənim bu addımım, yəni uzaqlaşmağım bir növ həmin qaydalara protest idi. İndiyədək 3 min nəfər üzərində ürək cərrahiyyəsi aparmışam. Bir müddət əvvəl isə ürək cərrahiyyəsi ilə məşğul olan cavan bir həkimin müsahibəsini oxudum. Deyir ki, indiyədək 8 min nəfər üzərində əməliyyat aparıb. Dözə bilmədim, qəzetlərin birində məqalə ilə çıxış etdim və adi hesablama ilə bunun mümkünsüz olduğunu dedim. Sonradan həmin rəqəmin azaldılaraq 4 min olduğunu söylədilər. Bəs bizim etdiklərimiz harada qaldı?

- Kənardan Azərbaycan səhiyyəsi necə görünür?

- Demək olar ki, o qədər də izləmirəm və maraqlanmıram. Amma faktdır ki, indi Azərbaycan səhiyyəsində mənəvi baxımdan saf olan həkimlərin sayı azalıb və əksərən əsas rolu pul oynayır.

- Sizcə, bunun kökündə çoxlarının müzakirə obyektinə çevirdiyi kadr məsələsi dayanmır ki?..

- Universitet oxumaqla həkim olmaq olmaz. Həkim olmaq üçün gərək ən əvvəl müəllimin yaxşı olsun. Praktikada isə mənəvi cəhətdən təmiz olan adamlardan həkimliyi öyrənmək lazımdır. Əgər insan mənəvi cəhətdən təmiz adam deyilsə, o heç vaxt həkim ola bilməz. Mən ona görə xoşbəxtəm ki, özümü oxşada biləcəyim, özümə ideal seçə biləcəyim müəllimlərim olub. Uğurumun səbəbi də elə budur. Xaricdə, ümumiyyətlə, hər həkim xəstəni müalicə edə bilməz. Həkimlər çox azdır. Oxuyub qurtaranlar isə illərlə peşəkarların köməkçisi kimi fəaliyyət göstərirlər. Ümumiyyətlə, Azərbaycanın səhiyyə sistemində peşəkar kadrların işləməsi üçün təhsildə dəyişiklik olmalıdır. Mənim təklifim budur ki, işə qəbul olunan kadrın hər hansı xarici ölkədə və yaxud Azərbaycanda təhsil almasından asılı olmayaraq onlar işə götürülməzdən əvvəl müsabiqədən keçirilsin.

- Öz praktikanızda daha çox hansı ölkənin təcrübəsindən yararlanmağa çalışmısınız?

- Mən cərrah ixtisası üzrə Rusiyada Saratov universitetini bitirmişəm. Amma bu o demək deyil ki mən o ölkənin təcrübəsindən yararlanmalıyam. Mənə daha çox öyrəndiklərim deyil, qarşıma çıxan müəllimlərimin köməyi olub.

- Azərbaycanda sizin həyata keçirdiyiniz ilk ürək əməliyyatını necə xatırlayırsınız?

- Əvvəlcə onu qeyd etməliyəm ki, bu il Azərbaycanda ilk dəfə həyata keçirilməsinə başlanılan ürək əməliyyatlarının 50 illiyidir. Düzdür, bu proses ilk dəfə 15 avqust 1962-ci ildə baş tutub. Lakin belə bir əməliyyatın keçirilməsinə ilk cəhd və hazırlıq məhz 1959-cu ildə professor Fuad Əfəndiyevin sayəsində mümkün olub. Odur ki bu il bu əlamətdar hadisəni qeyd etmək yerinə düşərdi. İlk real əməliyyatı keçirmək isə mənə qismət oldu. Bu, Neftçaladan olan, perkarditdən əziyyət çəkən 1 yaş 9 aylıq qızcığazın ürək nahiyəsində keçirilən əməliyyat idi. Bu həm də Qafqazda ilk belə əməliyyat idi. Yeri gəlmişkən, hazırda o qız Bakı metropolitenində çalışır.

Onu da bildirim ki, Fuad Əfəndiyevin anadan olmasının 100 illiyi və Azərbaycanda ürək əməliyyatının 50 illiyi ərəfəsində onun ölümündən 5 ay əvvəl yazmış olduğu məktubu mənə çatdırdılar. Əlbəttə, bu, təsadüfi deyil. Belə ki, 1961-ci ildə mənim hələ Azərbaycanda cəmi 7 ay idi ki işlədiyim bir müddətdə o, vaxtkı səhiyyə naziri Ağayev göstərdiyim xidmətlərə görə mənə təşəkkür etmişdi ki, həmin məqamlar da o məktubda əksini tapmışdı.

- Mütəxəssislər Azərbaycanda insanların bədxassəli şişlərdən çox, ürək-damar xəstəliklərindən dünyasını dəyişdiyini bildirirlər...

- Bu təkcə Azərbaycanda deyil, bütün dünyada belədir. Bunun da əsas səbəbləri çoxlarına məlumdur. İnsanlar arasında yaşanan fiziki və mənəvi gərginlik, gündəlik qayğılar, stress və ən əsası ekoloji vəziyyət ürək-damar xəstəliklərinin yayılmasına səbəb olur. Xəstəlik son zamanlar cavanlaşıb. Hətta son vaxtlar azyaşlılar arasında da belə hallara rast gəlinir. Ürəyində problem olan adam ilk növbədə qidalanmasına fikir verməlidir. Özünü piylənmədən, artıq çəkidən qorumalıdır. Bu bir az qəribə səslənsə də, onu deməliyəm ki, insanlar elə hisslər var ki, onlardan uzaq olmaqla öz ürəklərini sağlam saxlaya bilərlər. Bunlardan birincisi paxıllıqdır. İnsan paxıllığı mümkün qədər özündən uzaq etməyə çalışmalıdır.

- Əksər həkimlər həm də yaradıcılıqla məşğul olur, sizcə, bu nədən irəli gəlir?

- Həkim sənəti çox ağır sənətdir. Biz bütün xəstələrin hiss-həyəcanlarını onlarla birgə yaşayırıq. Təbii ki, söhbət əsl həkimdən gedir. Odur ki bu stress və yorğunluqdan uzaq olmaq üçün yaradıcılıqla məşğul olmaq ən yaxşı vasitədir.

- İnsanın üzünə baxıb ürəyindəkilərdən xəbər tutmaq olar?

- Əlbəttə. İnsanın xarakteri elə ürəyinin vəziyyətindən xəbər verir.

 

Naibə Qurbanova

Baxış sayı
Ay ərzində: 24
Bütünlüklə: 1645