Əkizlər ana bətnində dostlaşırlar   |   Nə üçün bir çox xəstəliklər payızda kəskinləşir   |   Əlləriniz xarakterinizi göstərir   |   Sitrus içkiləri böyrək daşının qarşısını alır   |   Təzyiq altında yaşamayın   |   Homoseksualizm və lesbiyankalıq nədən yaranır?   |   Hirsli qadınlar özlərini yaxşı hiss edir   |   Cinayət və cinayətkarlığın psixo-sosial səbəbləri   |   Qadınlar, ərlərinizlə mübahisə edin!   |   Hamiləlik testi mobil telefonla yoxlana biləcək   |   QİÇS-in yeni forması aşkarlanıb   |   Ana səsi sakitləşdirici gücə malikdir   |   Uşaqlarımızı rənglərin dili ilə taniyaq   |   Sarımsaq nikotini zərərsizləşdirir   |   Giləmeyvə yemək insanı cavanlaşdırır   |   "Qadınlar nə istəyir" sualına cavab tapıldı   |   Ürək ağılarına biğanə yanaşmayın   |   İnternet qocalmanı sürətləndirir   |   Kişilərin kompüter oyunlarına marağının sirri açıldı   |   Stress qadınların beynini zəiflədir   |   Hıçqırıq hansı xəstəliklərə işarədir?    |   Fəsil dəyişikliyi zamanı yaranan hallar   |   Arıqlamağın sadə üsulu – təkəbbür   |   Qadınlar yatanda arıqlayır   |   Sonsuzluq – miflər və faktlar   |   Qadınların sevimli yaş dövrü   |   Xoşbəxtlik qadınları zəif edir   |   Xərçəng əleyhinə bakteriya tapıldı   |   Saqqız çeynəməyin faydaları   |   Uzunömürlülüyün sirri   |   Ramazan ayında necə qidalanmalı?   |   Suyu az içmək beyni qocaldır   |   Uşaqlı qadınlar depressiyaya daha tez düşür   |   Şirniyyatı çox yemək qadınların üzlərini qırışdırır   |   Çox gülən qadınlar tez kökəlir   |   Güclü cinsin zəif tərəfləri   |   Kişilər yoxa çıxacaq   |   Antibakterial sabunlar sağlıq üçün zərərlidir   |   Gizli xəstəliklərin aşkar əlaməti - başgicəllənmə   |   Xanımlar evliliyin ilk illərində daha çox kökəlirlər   |   Üçlü sinirin nevralgiyası. Patologiyanın səbəbləri, simptomları, əlamətləri, diaqnozu və müalicəsi.   |   Sevgi ürəyə xeyirdir   |   29 yaşında nənə oldu   |   Kişilər ağıllı qadınları sevmirlər   |   Arıqladan çimərlik paltarı   |   Böyrəkləri çürüdü, yeniləri yarandı   |   Qısqanclıq qadınların görmə qabiliyyətini zəiflədir   |   Ürək əməliyyatını robot həyata keçirdi   |   DNT analizi bütün xəstəlikləri üzə çıxarır   |   3D ürək bulandırır   |   
Uşağın eyvandan yıxılmağı valideyn səhlənkarlığıdırmı?

Son günlər ard-arda müxtəlif səbəblərdən baş verən uşaq ölümləri hər kəsi dəhşətə gətirdi. Bu xəbərləri oxuyan və izləyən hər kəs bircə anlıq özünü həmin valideynlərin yerinə qoyub qəlbinin necə buz kəsdiyinin şahidi oldu. Hər kəs bir səbəb, bir müqəssir axtarmağa başladı. Əksəriyyət valideyn səhlənkarlığından bəhs edərək acılı ailələrin acısını daha da artırdı. “Allah heç kimi övlad acısı ilə sınamasın” deyib qətiyyətlə “bu hadisə sanki heç vaxt başımıza gəlməz” kimi düşünmək asandır.
Əslində toxunmaq istədiyim məqam, bunun səbəblərini və profilaktik tədbirlərini araşdıraraq səhvlərimizi görüb bu hadisələrin bir gün bizimdə başımıza gəlməməsinin qarşısını almaqdır. Burda bir neçə faktor var:
Uşaqdakı xarakter faktoru. Genetik keçən hədsiz hərəkətlilik, diqqət yayınıqlığı bir sözlə el arasında dəcəllik deyilən hiperaktivlik problemi əslində çox ciddiyə alınmalıdır. “Atası və ya anası da belə idi, keçib gedər” deyə düşünülməməlidir. Hiperaktiv uşaqlar hədsiz hərəkətli olduğu üçün onlarda özlərini qoruma instinkti zəif inkişaf etmişdir. Onlar tez-tez hündür yerlərdən özlərini atır, təhlükəli oyunları sevir, mebellerin üzərində gəzirlər. Hətta yatarkən belə çox hərəkətli yatırlar. Bunun üçün onlar ən çox yaralanan uşaqlar sırasındadır.
Cizgi film faktoru. Diqqət etsəniz görəcəksiniz ki, qəza nəticəsində baş verən uşaq ölümlərinin yaş aralığı 1-6 yaş arası uşaqlardır. Bu dönəmdə idrak proseslərindən biri olan təxəyyül yüksəkliyi uşaqlarda ətrafda olan informasiyaları fərqli və real qəbul etməsinə gətirib çıxarır. Heç də aqressiv saymadığımız ən sadə misal “Tom and Jerry” cizgi filmidir. Bu tip cizgi filmlərində sujet xəttinin olmaması, bir seriyada pişiyin yanması, birində 5 hissəyə bölünməsi, digərində isə elektrik keçirib qaralması gələn seriyalarda pişiyin tam sağlam olması təəssüf ki, azyaşlılara mənfi örnək olur. Uşaqlarda “Məndə yansam, haradansa özümü atsam, uçsam heç nə olmaz” məntiqini formalaşdırır.
Valideynlər arasında iş bölgüsünün düzgün paylanmaması faktoru. Mükəmməliyyətçi ailələrdə böyüyən bizlər qurduğumuz ailədə də mükəmməliyyətçi təfəkkürünü davam etdiririk. Xüsusəndə evin xanımı həyat yoldaşını evə pul qazanıb gətirməkdən savayı hər bir məsuliyyətdən uzaq tutur. Bu çox vaxt təbii şəkildə baş verir. Kişinin bazardan aldığı ərzağın qiyməti, keyfiyyəti ilə razılaşmayan qadın bazarlığı özü etməyə başlayır, kişi zamanla buna alışır və bu vəziyyət ona daha rahat gəlir. Nəsə alıb evdə müzakirə mövzusu olmaqdansa qadının alması daha münasib görülür. Zamanla əksər məsuliyyətləri öz üzərinə götürən xanım (uşaq tərbiyəsi, komunal xərclər, ev alış-verişi) bütün günü gərgin iş rejmində olur. Və nəticədə onun uşaqlara ayıracaq zamanı kiçilməyə başlayır. Çox zaman bu tip xanımlar 40 yaşında sonra nevrozla rastlaşılırlar.
Biznes faktoru. Dünya ölkələrində təhlükəsizliklə bağlı qısa metrajlı film və ya animasiyalı video çarxların çəkilməsi bu istiqamətdə təbliğatın aparılması çox böyük tövhə verir. Belə video roliklərin çox da qazanc gətirməməsi video çarxların və ya verilişlərin azlığına, hətta yoxluğuna gətirib çıxarır. Əslində bu tip verilişlər olmalı və bu verilişlərdə yol hərəkəti qaydalarının pozulması zamanı yarana biləcək qəza hadisəsi animasiya şəklində yayımlandığı kimi, qaz sobasının üzərində isti tavanın hansı istiqamətdə qoyulmasından tutmuş, pəncərənin yaxınlığında üzərinə çıxılması mümkün olmayan hansı əşyaların qoyulmasına qədər hər şey izah olunmalıdır.
Sonda isə onu qeyd etmək istərdim ki, hadisə baş verəndən sonra onun həll yollarını araşdırmaqdansa, bu cür bədbəxt hadisələrdən qorunmaq, ondan sığortalanmaq üzərində daha çox düşünmək lazımdı. Bu ki, heç zaman gec deyil. Sonda bir Allahdan “heç bir valideyni övladı ilə imtahana çəkməməsini” diləyərdim.

NARINC UŞAQ PSİXOLOGİYA MƏRKƏZİ-nin rəhbəri,
baş psixoloq Narınc Rüstəmova

Baxış sayı
Ay ərzində: 16
Bütünlüklə: 2215