Suyu az içmək beyni qocaldır   |   Kompüterli tomoqrafiya haqqında bilmədiklərimiz   |   Dünya Səhiyyə Təşkilatı: ət xərçəng xəstəliyi yarada bilər   |   Xərçəngin dərmanı - qara şokolad və qırmızı çaxır!   |   Qadınlar, qəhvə için!   |   Süni mayalanmada hansı risklər ola bilər   |   Ünsiyyət xərçəngin qarşısını alır   |   Süni şəkər əvəzediciləri şişmanlığa səbəb olur   |   Fəsil dəyişikliyi zamanı yaranan hallar   |   Musiqi unsultdan sonra yaddaşı bərpa edir   |   Hirsli qadınlar özlərini yaxşı hiss edir   |   Stress qadınların beynini zəiflədir   |   Balığın sağlamlığınıza faydaları   |   Bədənimizdə yaranan sızanaqlar hansı xəstəliklərin əlamətidir   |   Təzyiq altında yaşamayın   |   Alçaqboylu insanlar ürək xəstəliyinə tez tutulur   |   Futbola baxmaq ürək xəstəliklərini artırır   |   Həkimlərdən qeyri-adi cəza   |   Tatu metodu ilə vurulan vaksinlər daha effektiv olur   |   Xərçəng xəstəliyinin müalicəsinin yeni yolu tapılıb   |   İnternet qocalmanı sürətləndirir   |   Müasir xanımlar çox yaşayır   |   Sağlamlığa zərərli qidaların siyahısı hazırlandı   |   Nə üçün bir çox xəstəliklər payızda kəskinləşir   |   Ur (ZOB) haqqında bilmədiklərimiz   |   Dünyanın ən xeyirli mətbəxləri   |   Günəbaxan tumları insanı cavanlaşdırır   |   İmmunitet intellektual səviyyədən asılıdır   |   Dünyanı dəhşətli viruslar bürüyür   |   Böyrəkləri çürüdü, yeniləri yarandı   |   Gecə təngnəfəsliyi ölümə gətirib çıxarır   |   Tüstüsüz siqaret kəşf edildi   |   Mobil telefon qulaqda əlavə səs yaradır   |   Başı başqa bədənə köçürüləcək   |   Homoseksualizm və lesbiyankalıq nədən yaranır?   |   Mədəni həyat kişilərdə depressiya yaradır    |   Ərli qadınlar kökəlməyə meylli olrlar   |   Hamiləlik testi mobil telefonla yoxlana biləcək   |   Almanı qabıqlı yeyin   |   Qız uşaqları daha çətin tərbiyə olunur   |   Qadınlar kişilərdən daha məsuliyyətlidir   |   Antibakterial sabunlar sağlıq üçün zərərlidir   |   İnsan dərisindən ev   |   Panik ataklı xəstələr 10 dəqiqə “ölümü” yaşayırlar   |   Boyun osteoxondrozuna qarşı effektli məşq proseduru   |   Siqareti tərgitmək üçün nə yeməli?   |   Uşaqları öpməyin!   |   Əkizlər ana bətnində dostlaşırlar   |   Şirə və yoğurtlar dişlərə ziyandır   |   Kişilər yoxa çıxacaq   |   
Autizm dünyanın sonu deyil

“Autizm diaqnozu dünyanın sonu demək deyil. Bunu dramatikləşdirməyə ehtiyac yoxdur. Autizm hansısa mənada ünsiyyət xəstəliyidir”.  Bu sözləri uşaq psixiatrı, ATU-nun psixiatriya kafedrasının assistenti Dr.İkram Rüstəmov universitetin rəsmi saytına müsahibəsində bildirib. 

Doktor xəstəliyin simptomları barədə məlumat verərək autizmli uşaqların sosial ünsiyyətdə problemlərinin olduğunu deyib: “Yəni, uşaq öz yaşına uyğun olmayan jestlər edir, mimiklərdən istifadə edir. Göz təmasından qaçır, digər uşaqlarla oynamır, bu və bu kimi digər sosial ünsiyyətin komponentlərində  geriləmə, pozğunluq olur. İkinci əlamət, nitq inkişafının  ləngiməsidir. Üçüncüsü, uşağın maraq dairəsi məhdud olur, daha çox yalnız öz ehtiyacları daxilində olanlara maraq göstərir. 

Bu 3 əlamət autistik spektr üçün ana simptomlar sayılır. Amma bunlarla yanaşı, stereotipiya dediyimiz müəyyən ritmik hərəkətlərdə də özünü göstərə bilər.  Məsələn, müəyyən bir müddət sonra nitqi düzələn uşaqlar özləri barəsində üçüncü şəxs qismində danışırlar. “Mən bunu istəyirəm” yox, “Əli bunu istəyir” kimi ifadələrdən istifadə edirlər. Bundan əlavə, belə uşaqlar heç nəyə diqqət vermir, böyüklərin heç bir göstərişini izləmir, heç nə öyrənmək istəmir və s. Bəzən nitq inkişafında ciddi geriləmə olmur, amma çox qeyri-adi qabiliyyətlərə malik olurlar”.  

İkram Rüstəmov qeyri-adiliyin özünü belə uşaqlarda yaşlarına uyğun olmayan həddən artıq informasiyaya sahib olmaqda göstərir: “Məsələn, mənim 6 yaşlı bir xəstəm 600 illik Osmanlı imperiyasının tarixini əzbər bilir. Digəri bütün avtomobilləri xırda detalına kimi tanıyır. Başqa birisi 200-ə yaxın ölkənin prezidentlərinin, liderlərinin adını əzbər bilir. Yəni, kənardan baxanda, bəlkə də bu uşaqlar super istedadlı görünür, amma elə deyil. Bu, zəka məhsulu yox,  açıqlaya bilmədiyimiz bir mexanizmdən qaynaqlanan xüsusiyyətlərdən üstün cəhətlərdir. 

Atipik autistik xüsusiyyətləri olan xəstələr də var. Yəni, konkret olaraq Kanner sindromu diaqnozu ala bilməyən uşaqlar var ki, ola bilər ki, dili açılır, amma sosial təmas qura bilmir”. 

Bunun anadangəlmə problem olduğunu, amma özünü 1,5-2 yaş dövründə göstərdiyini deyən həkimin sözlərinə görə, valideynlər məhz bu dövrdə əlamətləri hiss edirlər. Xəstəliyin müalicəsinə gəlincə, həkim bəzən bunun səhv müalicə olunduğunu vurğulayıb: “Təəssüf  ki, bu növ xəstəliklərin müalicəsində bəzi mütəxəssislər nitqi açan, beyin inkişaf etdirən dərmanlar yazırlar. Amma dünya praktikasında autistik spektr xəstəliklərinin müalicəsi üçün heç bir preparat istifadə olunmur. Preparatlar daha çox yanaşı problemlərə görə yazılır - məsələn, uşağın aqressiyası, hiperaktivliyi,  yuxu pozuntusu, davranış pozuntusu və s. kimi faktorlar varsa, onları aradan qaldırmaq üçün bunlardan istifadə oluna bilər. Onu da deyim ki, autistik spektr xəstəliyinin  müalicəsi üçün erkən diaqnostika vacibdir. İkincisi, psixo-pedaqoji tədbirlər də görülməlidir. Xüsusi psixo-pedaqoqlar tərəfindən belə uşaqlara ABA terapiyası adlandırılan xüsusi terapiya tətbiq olunur. 

Əgər autistik spektr xəstəliyi olan uşaqlarda ciddi yanaşı xəstəlik yoxdursa, çox vaxt onların vəziyyəti müsbətə doğru gedir. Uşağın 6 yaşından tez reablitasiyaya başlaması, bu uşaqlarda nəticələrin daha yaxşı olması ehtimalını artırır. Onların cəmiyyətə qaynayıb-qarışması, bir iş sahibi olması, normal insanların əhatəsində yaşamağı öyrənməsi mümkündür. Təəssüf ki, autistik düşüncə tərzinin tamamilə aradan qalxması, sıfıra endirilməsi mümkün deyil, müəyyən qədər olsa da defisitlər qalacaq”.

Naibə QURBANOVA 

Baxış sayı
Ay ərzində: 19
Bütünlüklə: 2389