Tatu metodu ilə vurulan vaksinlər daha effektiv olur   |   İmmunitet intellektual səviyyədən asılıdır   |   Dünyanın ən xeyirli mətbəxləri   |   Hündürdaban ayaqqabılar seksual həyata təsir edir   |   Güclü cinsin zəif tərəfləri   |   "Qadınlar nə istəyir" sualına cavab tapıldı   |   Hirsli qadınlar özlərini yaxşı hiss edir   |   Depressiya görməni zəiflədir   |   İdman depressiyanın dərmanıdır   |   Mobil telefon qulaqda əlavə səs yaradır   |   Pul saymaq ağrını azaldır   |   Əsəbiləşmək kişilərin qamətini əyir   |   Xanımların gözəlliyi onlara yardım etmir   |   Ana öpüşü güclü immunitet yaradır   |   Şokolad və kakao öskürək zamanı kömək edir   |   Gizli xəstəliklərin aşkar əlaməti - başgicəllənmə   |   Enli budlar sağlam ürəyə işarədir   |   Alimlər bioloji həyatın mənbəyini tapıblar   |   Zəmanə qadınları...   |   Yuxusuzluq kökəldir   |   Böyük Britaniyada ağciyər qalmaqalı   |   Mədəni həyat kişilərdə depressiya yaradır    |   Qadınlar üçün ən ziyanlı 3 peşə   |   Gəzinti ən yaxşı idmandır   |   Savadlı ol ürəyin ağrımasın   |   Xoruldayan insanlarda avtomobil qəzaları riski daha çox olur   |   Böyrəkləri çürüdü, yeniləri yarandı   |   Uşağın boy ölçüsünü necə hesablamalı?   |   Kişilər kosmetikaya qadınlardan çox pul xərcləyir   |   Sonsuzluq – miflər və faktlar   |   Körpələr yatanda da öyrənir   |   Cavan həyat yoldaşı ömrü uzadır   |   Ərə getmək xanımlar üçün xeyirlidir   |   Şirniyyatı çox yemək qadınların üzlərini qırışdırır   |   Prostatit və onunla mübarizə   |   Yalan danışan xanımlar tez-tez əl-üzlərini yuyurlar   |   Yaşın fərqi varmış   |   Uşaqların səhhətində kompüterin yaratdığı fəsadlar   |   Panik ataklı xəstələr 10 dəqiqə “ölümü” yaşayırlar   |   29 yaşında nənə oldu   |   Siqareti tərgitmək üçün nə yeməli?   |   Ərli qadınlar kökəlməyə meylli olrlar   |   Şokolad qan təzyiqini azaldır   |   Ürək ağılarına biğanə yanaşmayın   |   Çox düşünənlərin yaddaşı zəif olur   |   Xanımlar evliliyin ilk illərində daha çox kökəlirlər   |   Uşaqlarımızı rənglərin dili ilə taniyaq   |   Bakteriyalar qadınları daha çox “sevir”   |   Xərçəng yox olmaq üzrədir…   |   B6 vitamini xərçəng risqini azaldır   |   
Autizm dünyanın sonu deyil

“Autizm diaqnozu dünyanın sonu demək deyil. Bunu dramatikləşdirməyə ehtiyac yoxdur. Autizm hansısa mənada ünsiyyət xəstəliyidir”.  Bu sözləri uşaq psixiatrı, ATU-nun psixiatriya kafedrasının assistenti Dr.İkram Rüstəmov universitetin rəsmi saytına müsahibəsində bildirib. 

Doktor xəstəliyin simptomları barədə məlumat verərək autizmli uşaqların sosial ünsiyyətdə problemlərinin olduğunu deyib: “Yəni, uşaq öz yaşına uyğun olmayan jestlər edir, mimiklərdən istifadə edir. Göz təmasından qaçır, digər uşaqlarla oynamır, bu və bu kimi digər sosial ünsiyyətin komponentlərində  geriləmə, pozğunluq olur. İkinci əlamət, nitq inkişafının  ləngiməsidir. Üçüncüsü, uşağın maraq dairəsi məhdud olur, daha çox yalnız öz ehtiyacları daxilində olanlara maraq göstərir. 

Bu 3 əlamət autistik spektr üçün ana simptomlar sayılır. Amma bunlarla yanaşı, stereotipiya dediyimiz müəyyən ritmik hərəkətlərdə də özünü göstərə bilər.  Məsələn, müəyyən bir müddət sonra nitqi düzələn uşaqlar özləri barəsində üçüncü şəxs qismində danışırlar. “Mən bunu istəyirəm” yox, “Əli bunu istəyir” kimi ifadələrdən istifadə edirlər. Bundan əlavə, belə uşaqlar heç nəyə diqqət vermir, böyüklərin heç bir göstərişini izləmir, heç nə öyrənmək istəmir və s. Bəzən nitq inkişafında ciddi geriləmə olmur, amma çox qeyri-adi qabiliyyətlərə malik olurlar”.  

İkram Rüstəmov qeyri-adiliyin özünü belə uşaqlarda yaşlarına uyğun olmayan həddən artıq informasiyaya sahib olmaqda göstərir: “Məsələn, mənim 6 yaşlı bir xəstəm 600 illik Osmanlı imperiyasının tarixini əzbər bilir. Digəri bütün avtomobilləri xırda detalına kimi tanıyır. Başqa birisi 200-ə yaxın ölkənin prezidentlərinin, liderlərinin adını əzbər bilir. Yəni, kənardan baxanda, bəlkə də bu uşaqlar super istedadlı görünür, amma elə deyil. Bu, zəka məhsulu yox,  açıqlaya bilmədiyimiz bir mexanizmdən qaynaqlanan xüsusiyyətlərdən üstün cəhətlərdir. 

Atipik autistik xüsusiyyətləri olan xəstələr də var. Yəni, konkret olaraq Kanner sindromu diaqnozu ala bilməyən uşaqlar var ki, ola bilər ki, dili açılır, amma sosial təmas qura bilmir”. 

Bunun anadangəlmə problem olduğunu, amma özünü 1,5-2 yaş dövründə göstərdiyini deyən həkimin sözlərinə görə, valideynlər məhz bu dövrdə əlamətləri hiss edirlər. Xəstəliyin müalicəsinə gəlincə, həkim bəzən bunun səhv müalicə olunduğunu vurğulayıb: “Təəssüf  ki, bu növ xəstəliklərin müalicəsində bəzi mütəxəssislər nitqi açan, beyin inkişaf etdirən dərmanlar yazırlar. Amma dünya praktikasında autistik spektr xəstəliklərinin müalicəsi üçün heç bir preparat istifadə olunmur. Preparatlar daha çox yanaşı problemlərə görə yazılır - məsələn, uşağın aqressiyası, hiperaktivliyi,  yuxu pozuntusu, davranış pozuntusu və s. kimi faktorlar varsa, onları aradan qaldırmaq üçün bunlardan istifadə oluna bilər. Onu da deyim ki, autistik spektr xəstəliyinin  müalicəsi üçün erkən diaqnostika vacibdir. İkincisi, psixo-pedaqoji tədbirlər də görülməlidir. Xüsusi psixo-pedaqoqlar tərəfindən belə uşaqlara ABA terapiyası adlandırılan xüsusi terapiya tətbiq olunur. 

Əgər autistik spektr xəstəliyi olan uşaqlarda ciddi yanaşı xəstəlik yoxdursa, çox vaxt onların vəziyyəti müsbətə doğru gedir. Uşağın 6 yaşından tez reablitasiyaya başlaması, bu uşaqlarda nəticələrin daha yaxşı olması ehtimalını artırır. Onların cəmiyyətə qaynayıb-qarışması, bir iş sahibi olması, normal insanların əhatəsində yaşamağı öyrənməsi mümkündür. Təəssüf ki, autistik düşüncə tərzinin tamamilə aradan qalxması, sıfıra endirilməsi mümkün deyil, müəyyən qədər olsa da defisitlər qalacaq”.

Naibə QURBANOVA 

Baxış sayı
Ay ərzində: 25
Bütünlüklə: 2817