Siqaret və kofe "Parkinson"un qarşısını alır   |   Bakteriyalar qadınları daha çox “sevir”   |   29 yaşında nənə oldu   |   Sarımsaq nikotini zərərsizləşdirir   |   Sitrus içkiləri böyrək daşının qarşısını alır   |   Yalan danışan xanımlar tez-tez əl-üzlərini yuyurlar   |   Sızanaqlar hansı xəstəliklərdən xəbər verir?   |   Öpüşmə bəzi mikroblara qarşı immunitet yaradır   |   Uşağın eyvandan yıxılmağı valideyn səhlənkarlığıdırmı?   |   Ayaqlarınız xarakterinizdən danışır   |   Suyu az içmək beyni qocaldır   |   QİÇS-in yeni forması aşkarlanıb   |   Sevgi ürəyə xeyirdir   |   İdman depressiyanın dərmanıdır   |   İtlər xanımlarda allergiya risqini azaldır   |   Əlləriniz xarakterinizi göstərir   |   Qadınlar, ərlərinizlə mübahisə edin!   |   Saqqız çeynəməyin faydaları   |   Yasəmən ətri əsəbləri sakitləşdirir   |   Linza seçərkən diqqətli olun   |   Xərçəngin dərmanı - qara şokolad və qırmızı çaxır!   |   Süni şəkər əvəzediciləri şişmanlığa səbəb olur   |   Oturaq iş qadınları qocaldır   |   Prostatit və onunla mübarizə   |   Qadının 4 toxunulmaz nöqtəsi 18+   |   Uzunömürlülüyün sirri   |   Ərli qadınlar kökəlməyə meylli olrlar   |   Kişilərin futbol sevgisi   |   Futbola baxmaq ürək xəstəliklərini artırır   |   Üçlü sinirin nevralgiyası. Patologiyanın səbəbləri, simptomları, əlamətləri, diaqnozu və müalicəsi.   |   Kişilər həyat yoldaşlarını gözəlliyinə görə seçirlər   |   Cavan həyat yoldaşı ömrü uzadır   |   Qadınlarla kişilər eyni cür düşünür   |   “Şiddət və qəddarlıq əks etdirən videoların yayımlanması qadağan edilməlidir”   |   Yorğunluğunuzun 7 əsas səbəbi    |   Dermatoloq: "Xallar dəyişərək BƏDXASSƏLİ ola bilər"   |   Başı başqa bədənə köçürüləcək   |   Nikah gecəsinin sirləri   |   Uşaqları öpməyin!   |   Kompüterli tomoqrafiya haqqında bilmədiklərimiz   |   Uşağın boy ölçüsünü necə hesablamalı?   |   Qohumlarla cinsi əlaqə - psixika pozgunluğu yoxsa...   |   Tüstüsüz siqaret kəşf edildi   |   Qadınlar yatanda arıqlayır   |   Çiyələk gümrahlığı artırır   |   Əkizlər ana bətnində dostlaşırlar   |   Analar uşaqlarını daha çox əzizləməlidir   |   Kişilərin kompüter oyunlarına marağının sirri açıldı   |   İnsan dərisindən ev   |   Çox gülən qadınlar tez kökəlir   |   
Autizm dünyanın sonu deyil

“Autizm diaqnozu dünyanın sonu demək deyil. Bunu dramatikləşdirməyə ehtiyac yoxdur. Autizm hansısa mənada ünsiyyət xəstəliyidir”.  Bu sözləri uşaq psixiatrı, ATU-nun psixiatriya kafedrasının assistenti Dr.İkram Rüstəmov universitetin rəsmi saytına müsahibəsində bildirib. 

Doktor xəstəliyin simptomları barədə məlumat verərək autizmli uşaqların sosial ünsiyyətdə problemlərinin olduğunu deyib: “Yəni, uşaq öz yaşına uyğun olmayan jestlər edir, mimiklərdən istifadə edir. Göz təmasından qaçır, digər uşaqlarla oynamır, bu və bu kimi digər sosial ünsiyyətin komponentlərində  geriləmə, pozğunluq olur. İkinci əlamət, nitq inkişafının  ləngiməsidir. Üçüncüsü, uşağın maraq dairəsi məhdud olur, daha çox yalnız öz ehtiyacları daxilində olanlara maraq göstərir. 

Bu 3 əlamət autistik spektr üçün ana simptomlar sayılır. Amma bunlarla yanaşı, stereotipiya dediyimiz müəyyən ritmik hərəkətlərdə də özünü göstərə bilər.  Məsələn, müəyyən bir müddət sonra nitqi düzələn uşaqlar özləri barəsində üçüncü şəxs qismində danışırlar. “Mən bunu istəyirəm” yox, “Əli bunu istəyir” kimi ifadələrdən istifadə edirlər. Bundan əlavə, belə uşaqlar heç nəyə diqqət vermir, böyüklərin heç bir göstərişini izləmir, heç nə öyrənmək istəmir və s. Bəzən nitq inkişafında ciddi geriləmə olmur, amma çox qeyri-adi qabiliyyətlərə malik olurlar”.  

İkram Rüstəmov qeyri-adiliyin özünü belə uşaqlarda yaşlarına uyğun olmayan həddən artıq informasiyaya sahib olmaqda göstərir: “Məsələn, mənim 6 yaşlı bir xəstəm 600 illik Osmanlı imperiyasının tarixini əzbər bilir. Digəri bütün avtomobilləri xırda detalına kimi tanıyır. Başqa birisi 200-ə yaxın ölkənin prezidentlərinin, liderlərinin adını əzbər bilir. Yəni, kənardan baxanda, bəlkə də bu uşaqlar super istedadlı görünür, amma elə deyil. Bu, zəka məhsulu yox,  açıqlaya bilmədiyimiz bir mexanizmdən qaynaqlanan xüsusiyyətlərdən üstün cəhətlərdir. 

Atipik autistik xüsusiyyətləri olan xəstələr də var. Yəni, konkret olaraq Kanner sindromu diaqnozu ala bilməyən uşaqlar var ki, ola bilər ki, dili açılır, amma sosial təmas qura bilmir”. 

Bunun anadangəlmə problem olduğunu, amma özünü 1,5-2 yaş dövründə göstərdiyini deyən həkimin sözlərinə görə, valideynlər məhz bu dövrdə əlamətləri hiss edirlər. Xəstəliyin müalicəsinə gəlincə, həkim bəzən bunun səhv müalicə olunduğunu vurğulayıb: “Təəssüf  ki, bu növ xəstəliklərin müalicəsində bəzi mütəxəssislər nitqi açan, beyin inkişaf etdirən dərmanlar yazırlar. Amma dünya praktikasında autistik spektr xəstəliklərinin müalicəsi üçün heç bir preparat istifadə olunmur. Preparatlar daha çox yanaşı problemlərə görə yazılır - məsələn, uşağın aqressiyası, hiperaktivliyi,  yuxu pozuntusu, davranış pozuntusu və s. kimi faktorlar varsa, onları aradan qaldırmaq üçün bunlardan istifadə oluna bilər. Onu da deyim ki, autistik spektr xəstəliyinin  müalicəsi üçün erkən diaqnostika vacibdir. İkincisi, psixo-pedaqoji tədbirlər də görülməlidir. Xüsusi psixo-pedaqoqlar tərəfindən belə uşaqlara ABA terapiyası adlandırılan xüsusi terapiya tətbiq olunur. 

Əgər autistik spektr xəstəliyi olan uşaqlarda ciddi yanaşı xəstəlik yoxdursa, çox vaxt onların vəziyyəti müsbətə doğru gedir. Uşağın 6 yaşından tez reablitasiyaya başlaması, bu uşaqlarda nəticələrin daha yaxşı olması ehtimalını artırır. Onların cəmiyyətə qaynayıb-qarışması, bir iş sahibi olması, normal insanların əhatəsində yaşamağı öyrənməsi mümkündür. Təəssüf ki, autistik düşüncə tərzinin tamamilə aradan qalxması, sıfıra endirilməsi mümkün deyil, müəyyən qədər olsa da defisitlər qalacaq”.

Naibə QURBANOVA 

Baxış sayı
Ay ərzində: 12
Bütünlüklə: 2942