Suyu az içmək beyni qocaldır   |   Möcüzəli "qazlı sular" satışa çıxarıldı   |   Sevgi qurban tələb edir   |   Döş xərçəngi həyat tərzi ilə bağlıdır   |   Uşağın eyvandan yıxılmağı valideyn səhlənkarlığıdırmı?   |   Hirsli qadınlar özlərini yaxşı hiss edir   |   İnsulini sprey əvəz edəcək   |   Peşənə bax, ölümünü bil!   |   Qadının gözəlliyi seçdiyi peşədən asılıdır   |   Kafe və çay evlərində ölümcül Vərəm xəstəliyi təhlükəsi diqqət !   |   Depressiya görməni zəiflədir   |   Pul saymaq ağrını azaldır   |   Qısqanclıq qadınların görmə qabiliyyətini zəiflədir   |   Xərçəng yox olmaq üzrədir…   |   Xərçəng xəstəliyinin müalicəsinin yeni yolu tapılıb   |   Çili bibərləri ağrıkəsicidir   |   Çiyələk gümrahlığı artırır   |   Hamiləlik testi mobil telefonla yoxlana biləcək   |   Depressiyanın dərmanı - dondurma   |   Gizli xəstəliklərin aşkar əlaməti - başgicəllənmə   |   Boşanma kişilərə də təsir edir   |   Su filtrindən süzülən xəstəlik   |   Yaşın fərqi varmış   |   Enli budlar sağlam ürəyə işarədir   |   Siqareti tərgitmək üçün nə yeməli?   |   Dünya Səhiyyə Təşkilatı: ət xərçəng xəstəliyi yarada bilər   |   Şokolad və kakao öskürək zamanı kömək edir   |   Ərli qadınlar kökəlməyə meylli olrlar   |   Dermatoloq: "Xallar dəyişərək BƏDXASSƏLİ ola bilər"   |   Çox gülən qadınlar tez kökəlir   |   Uşaqlarımızı rənglərin dili ilə taniyaq   |   Körpələrin ağlaması onlara xeyirdir   |   Tənhalıq xərçəngə səbəb olur   |   Kondinsionerlər ölümcül bakteriyalar yayır   |   Prostatit və onunla mübarizə   |   DNT analizi bütün xəstəlikləri üzə çıxarır   |   Kişilərin kompüter oyunlarına marağının sirri açıldı   |   Ana olmaq qadınları daha da ağıllı edir   |   "Qadınlar nə istəyir" sualına cavab tapıldı   |   Həkimlərdən qeyri-adi cəza   |   Xərçəngin dərmanı - qara şokolad və qırmızı çaxır!   |   Ürək əməliyyatını robot həyata keçirdi   |   İnternet qocalmanı sürətləndirir   |   Qadınlar üçün ən ziyanlı 3 peşə   |   Qadınlar yatanda arıqlayır   |   Cinayət və cinayətkarlığın psixo-sosial səbəbləri   |   Tüstüsüz siqaret kəşf edildi   |   Saqqız çeynəməyin faydaları   |   Almanı qabıqlı yeyin   |   Musiqi unsultdan sonra yaddaşı bərpa edir   |   
Autizm dünyanın sonu deyil

“Autizm diaqnozu dünyanın sonu demək deyil. Bunu dramatikləşdirməyə ehtiyac yoxdur. Autizm hansısa mənada ünsiyyət xəstəliyidir”.  Bu sözləri uşaq psixiatrı, ATU-nun psixiatriya kafedrasının assistenti Dr.İkram Rüstəmov universitetin rəsmi saytına müsahibəsində bildirib. 

Doktor xəstəliyin simptomları barədə məlumat verərək autizmli uşaqların sosial ünsiyyətdə problemlərinin olduğunu deyib: “Yəni, uşaq öz yaşına uyğun olmayan jestlər edir, mimiklərdən istifadə edir. Göz təmasından qaçır, digər uşaqlarla oynamır, bu və bu kimi digər sosial ünsiyyətin komponentlərində  geriləmə, pozğunluq olur. İkinci əlamət, nitq inkişafının  ləngiməsidir. Üçüncüsü, uşağın maraq dairəsi məhdud olur, daha çox yalnız öz ehtiyacları daxilində olanlara maraq göstərir. 

Bu 3 əlamət autistik spektr üçün ana simptomlar sayılır. Amma bunlarla yanaşı, stereotipiya dediyimiz müəyyən ritmik hərəkətlərdə də özünü göstərə bilər.  Məsələn, müəyyən bir müddət sonra nitqi düzələn uşaqlar özləri barəsində üçüncü şəxs qismində danışırlar. “Mən bunu istəyirəm” yox, “Əli bunu istəyir” kimi ifadələrdən istifadə edirlər. Bundan əlavə, belə uşaqlar heç nəyə diqqət vermir, böyüklərin heç bir göstərişini izləmir, heç nə öyrənmək istəmir və s. Bəzən nitq inkişafında ciddi geriləmə olmur, amma çox qeyri-adi qabiliyyətlərə malik olurlar”.  

İkram Rüstəmov qeyri-adiliyin özünü belə uşaqlarda yaşlarına uyğun olmayan həddən artıq informasiyaya sahib olmaqda göstərir: “Məsələn, mənim 6 yaşlı bir xəstəm 600 illik Osmanlı imperiyasının tarixini əzbər bilir. Digəri bütün avtomobilləri xırda detalına kimi tanıyır. Başqa birisi 200-ə yaxın ölkənin prezidentlərinin, liderlərinin adını əzbər bilir. Yəni, kənardan baxanda, bəlkə də bu uşaqlar super istedadlı görünür, amma elə deyil. Bu, zəka məhsulu yox,  açıqlaya bilmədiyimiz bir mexanizmdən qaynaqlanan xüsusiyyətlərdən üstün cəhətlərdir. 

Atipik autistik xüsusiyyətləri olan xəstələr də var. Yəni, konkret olaraq Kanner sindromu diaqnozu ala bilməyən uşaqlar var ki, ola bilər ki, dili açılır, amma sosial təmas qura bilmir”. 

Bunun anadangəlmə problem olduğunu, amma özünü 1,5-2 yaş dövründə göstərdiyini deyən həkimin sözlərinə görə, valideynlər məhz bu dövrdə əlamətləri hiss edirlər. Xəstəliyin müalicəsinə gəlincə, həkim bəzən bunun səhv müalicə olunduğunu vurğulayıb: “Təəssüf  ki, bu növ xəstəliklərin müalicəsində bəzi mütəxəssislər nitqi açan, beyin inkişaf etdirən dərmanlar yazırlar. Amma dünya praktikasında autistik spektr xəstəliklərinin müalicəsi üçün heç bir preparat istifadə olunmur. Preparatlar daha çox yanaşı problemlərə görə yazılır - məsələn, uşağın aqressiyası, hiperaktivliyi,  yuxu pozuntusu, davranış pozuntusu və s. kimi faktorlar varsa, onları aradan qaldırmaq üçün bunlardan istifadə oluna bilər. Onu da deyim ki, autistik spektr xəstəliyinin  müalicəsi üçün erkən diaqnostika vacibdir. İkincisi, psixo-pedaqoji tədbirlər də görülməlidir. Xüsusi psixo-pedaqoqlar tərəfindən belə uşaqlara ABA terapiyası adlandırılan xüsusi terapiya tətbiq olunur. 

Əgər autistik spektr xəstəliyi olan uşaqlarda ciddi yanaşı xəstəlik yoxdursa, çox vaxt onların vəziyyəti müsbətə doğru gedir. Uşağın 6 yaşından tez reablitasiyaya başlaması, bu uşaqlarda nəticələrin daha yaxşı olması ehtimalını artırır. Onların cəmiyyətə qaynayıb-qarışması, bir iş sahibi olması, normal insanların əhatəsində yaşamağı öyrənməsi mümkündür. Təəssüf ki, autistik düşüncə tərzinin tamamilə aradan qalxması, sıfıra endirilməsi mümkün deyil, müəyyən qədər olsa da defisitlər qalacaq”.

Naibə QURBANOVA 

Baxış sayı
Ay ərzində: 29
Bütünlüklə: 2637