Dişləri düzgün fırçalama texnikası   |   Xoşbəxtlik qadınları zəif edir   |   Ayaqlarınız xarakterinizdən danışır   |   Karyera və uşaq doğurmaqda qadınlara məsləhət   |   Sonsuzluq – miflər və faktlar   |   Sevgi ürəyə xeyirdir   |   Həkimlərdən qeyri-adi cəza   |   Enli budlar sağlam ürəyə işarədir   |   Yuxusuzluq kökəldir   |   2 yaşında 41 kilo oldu   |   Şokolad və kakao öskürək zamanı kömək edir   |   Cinayət və cinayətkarlığın psixo-sosial səbəbləri   |   Xərçəngin dərmanı - qara şokolad və qırmızı çaxır!   |   “Şiddət və qəddarlıq əks etdirən videoların yayımlanması qadağan edilməlidir”   |   Gözəl qadınlar kişilər üçün zərərlidir   |   Kişilər ağıllı qadınları sevmirlər   |   Qan qrupu xarakterinizdən xəbər verir   |   Əlləriniz xarakterinizi göstərir   |   Balığın sağlamlığınıza faydaları   |   Sevgi qurban tələb edir   |   Ünsiyyət xərçəngin qarşısını alır   |   Savadlı ol ürəyin ağrımasın   |   Siqaret karlıq yaradır   |   Kola spermanın tərkibini korlayır   |   Almanı qabıqlı yeyin   |   Şokolad üzərindəki ağlar nəyin əlamətidir   |   Alçaqboylu insanlar ürək xəstəliyinə tez tutulur   |   İnternet qocalmanı sürətləndirir   |   Kök kişilər daha sədaqətlidir   |   Oturaq işləyən insanlar diqqətli olun   |   Qaradərili insanlar daha sakit olurlar   |   İtlər xanımlarda allergiya risqini azaldır   |   Çili bibərləri ağrıkəsicidir   |   Avropa Şurası Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatını yıxıb-sürüdü   |   Şokolad qan təzyiqini azaldır   |   Yalan danışan xanımlar tez-tez əl-üzlərini yuyurlar   |   Süni mayalanmada hansı risklər ola bilər   |   Kompüter uşaqlarda raxit xəstəliyi yaradır   |   Diliniz dərdinizdən danışır...   |   Kişilər həyat yoldaşlarını gözəlliyinə görə seçirlər   |   "Qadınlar nə istəyir" sualına cavab tapıldı   |   Autizm dünyanın sonu deyil   |   Tatu metodu ilə vurulan vaksinlər daha effektiv olur   |   Tüstüsüz siqaret kəşf edildi   |   Xanımların gözəlliyi onlara yardım etmir   |   Qadınlar 120 il yaşaya biləcəklər   |   Qadınlarla kişilər eyni cür düşünür   |   Kişilər yoxa çıxacaq   |   Əkizlər ana bətnində dostlaşırlar   |   Siqareti tərgitmək üçün nə yeməli?   |   
Autizm dünyanın sonu deyil

“Autizm diaqnozu dünyanın sonu demək deyil. Bunu dramatikləşdirməyə ehtiyac yoxdur. Autizm hansısa mənada ünsiyyət xəstəliyidir”.  Bu sözləri uşaq psixiatrı, ATU-nun psixiatriya kafedrasının assistenti Dr.İkram Rüstəmov universitetin rəsmi saytına müsahibəsində bildirib. 

Doktor xəstəliyin simptomları barədə məlumat verərək autizmli uşaqların sosial ünsiyyətdə problemlərinin olduğunu deyib: “Yəni, uşaq öz yaşına uyğun olmayan jestlər edir, mimiklərdən istifadə edir. Göz təmasından qaçır, digər uşaqlarla oynamır, bu və bu kimi digər sosial ünsiyyətin komponentlərində  geriləmə, pozğunluq olur. İkinci əlamət, nitq inkişafının  ləngiməsidir. Üçüncüsü, uşağın maraq dairəsi məhdud olur, daha çox yalnız öz ehtiyacları daxilində olanlara maraq göstərir. 

Bu 3 əlamət autistik spektr üçün ana simptomlar sayılır. Amma bunlarla yanaşı, stereotipiya dediyimiz müəyyən ritmik hərəkətlərdə də özünü göstərə bilər.  Məsələn, müəyyən bir müddət sonra nitqi düzələn uşaqlar özləri barəsində üçüncü şəxs qismində danışırlar. “Mən bunu istəyirəm” yox, “Əli bunu istəyir” kimi ifadələrdən istifadə edirlər. Bundan əlavə, belə uşaqlar heç nəyə diqqət vermir, böyüklərin heç bir göstərişini izləmir, heç nə öyrənmək istəmir və s. Bəzən nitq inkişafında ciddi geriləmə olmur, amma çox qeyri-adi qabiliyyətlərə malik olurlar”.  

İkram Rüstəmov qeyri-adiliyin özünü belə uşaqlarda yaşlarına uyğun olmayan həddən artıq informasiyaya sahib olmaqda göstərir: “Məsələn, mənim 6 yaşlı bir xəstəm 600 illik Osmanlı imperiyasının tarixini əzbər bilir. Digəri bütün avtomobilləri xırda detalına kimi tanıyır. Başqa birisi 200-ə yaxın ölkənin prezidentlərinin, liderlərinin adını əzbər bilir. Yəni, kənardan baxanda, bəlkə də bu uşaqlar super istedadlı görünür, amma elə deyil. Bu, zəka məhsulu yox,  açıqlaya bilmədiyimiz bir mexanizmdən qaynaqlanan xüsusiyyətlərdən üstün cəhətlərdir. 

Atipik autistik xüsusiyyətləri olan xəstələr də var. Yəni, konkret olaraq Kanner sindromu diaqnozu ala bilməyən uşaqlar var ki, ola bilər ki, dili açılır, amma sosial təmas qura bilmir”. 

Bunun anadangəlmə problem olduğunu, amma özünü 1,5-2 yaş dövründə göstərdiyini deyən həkimin sözlərinə görə, valideynlər məhz bu dövrdə əlamətləri hiss edirlər. Xəstəliyin müalicəsinə gəlincə, həkim bəzən bunun səhv müalicə olunduğunu vurğulayıb: “Təəssüf  ki, bu növ xəstəliklərin müalicəsində bəzi mütəxəssislər nitqi açan, beyin inkişaf etdirən dərmanlar yazırlar. Amma dünya praktikasında autistik spektr xəstəliklərinin müalicəsi üçün heç bir preparat istifadə olunmur. Preparatlar daha çox yanaşı problemlərə görə yazılır - məsələn, uşağın aqressiyası, hiperaktivliyi,  yuxu pozuntusu, davranış pozuntusu və s. kimi faktorlar varsa, onları aradan qaldırmaq üçün bunlardan istifadə oluna bilər. Onu da deyim ki, autistik spektr xəstəliyinin  müalicəsi üçün erkən diaqnostika vacibdir. İkincisi, psixo-pedaqoji tədbirlər də görülməlidir. Xüsusi psixo-pedaqoqlar tərəfindən belə uşaqlara ABA terapiyası adlandırılan xüsusi terapiya tətbiq olunur. 

Əgər autistik spektr xəstəliyi olan uşaqlarda ciddi yanaşı xəstəlik yoxdursa, çox vaxt onların vəziyyəti müsbətə doğru gedir. Uşağın 6 yaşından tez reablitasiyaya başlaması, bu uşaqlarda nəticələrin daha yaxşı olması ehtimalını artırır. Onların cəmiyyətə qaynayıb-qarışması, bir iş sahibi olması, normal insanların əhatəsində yaşamağı öyrənməsi mümkündür. Təəssüf ki, autistik düşüncə tərzinin tamamilə aradan qalxması, sıfıra endirilməsi mümkün deyil, müəyyən qədər olsa da defisitlər qalacaq”.

Naibə QURBANOVA 

Baxış sayı
Ay ərzində: 27
Bütünlüklə: 2027