Yaşın fərqi varmış   |   Qadınlar, qəhvə için!   |   Böyrəkləri çürüdü, yeniləri yarandı   |   Savadlı ol ürəyin ağrımasın   |   Kompüter oyunları səhvsiz qərar verməyə zəmin yaradır   |   Depressiya görməni zəiflədir   |   Yorğunluğunuzun 7 əsas səbəbi    |   Möcüzəli "qazlı sular" satışa çıxarıldı   |   Qadınlar daha ağıllıdır   |   Xoruldayan insanlarda avtomobil qəzaları riski daha çox olur   |   Siqaret karlıq yaradır   |   Stress qadınların beynini zəiflədir   |   "Qadınlar nə istəyir" sualına cavab tapıldı   |   Uşağın eyvandan yıxılmağı valideyn səhlənkarlığıdırmı?   |   Siqaret və kofe "Parkinson"un qarşısını alır   |   Təbiətdə işləməyin xeyirli tərəfləri   |   Antibakterial sabunlar sağlıq üçün zərərlidir   |   Piylənmə və artıq çəki problemi   |   Prostatit və onunla mübarizə   |   Ünsiyyət xərçəngin qarşısını alır   |   Saqqız çeynəməyin faydaları   |   İnsulini sprey əvəz edəcək   |   Sitrus içkiləri böyrək daşının qarşısını alır   |   Uzunömürlülüyün sirri   |   Ev işləri erkən doğum risqini artırır   |   Şokolad qan təzyiqini azaldır   |   Qadınlar, ərlərinizlə mübahisə edin!   |   Əlləriniz xarakterinizi göstərir   |   Qaradərili insanlar daha sakit olurlar   |   Qadınlar üçün ən ziyanlı 3 peşə   |   Şirniyyatı çox yemək qadınların üzlərini qırışdırır   |   Xərçəngi insan yaradıb?   |   Qadınlar niyə çox danışır?   |   Şirə və yoğurtlar dişlərə ziyandır   |   Kişilər həyat yoldaşlarını gözəlliyinə görə seçirlər   |   Öpüşmə bəzi mikroblara qarşı immunitet yaradır   |   Qadının 4 toxunulmaz nöqtəsi 18+   |   Çili bibərləri ağrıkəsicidir   |   Kişilərdə spermaya mənfi təsir göstərən 10 amil   |   Kompüterli tomoqrafiya haqqında bilmədiklərimiz   |   İdman depressiyanın dərmanıdır   |   Xanımlar evliliyin ilk illərində daha çox kökəlirlər   |   Qohumlarla cinsi əlaqə - psixika pozgunluğu yoxsa...   |   Çox oturmağın zərərləri   |   Dünya Səhiyyə Təşkilatı: ət xərçəng xəstəliyi yarada bilər   |   Kişilərin futbol sevgisi   |   Enli budlar sağlam ürəyə işarədir   |   Süni şəkər əvəzediciləri şişmanlığa səbəb olur   |   Xərçəng yox olmaq üzrədir…   |   Gəzinti ən yaxşı idmandır   |   
Autizm dünyanın sonu deyil

“Autizm diaqnozu dünyanın sonu demək deyil. Bunu dramatikləşdirməyə ehtiyac yoxdur. Autizm hansısa mənada ünsiyyət xəstəliyidir”.  Bu sözləri uşaq psixiatrı, ATU-nun psixiatriya kafedrasının assistenti Dr.İkram Rüstəmov universitetin rəsmi saytına müsahibəsində bildirib. 

Doktor xəstəliyin simptomları barədə məlumat verərək autizmli uşaqların sosial ünsiyyətdə problemlərinin olduğunu deyib: “Yəni, uşaq öz yaşına uyğun olmayan jestlər edir, mimiklərdən istifadə edir. Göz təmasından qaçır, digər uşaqlarla oynamır, bu və bu kimi digər sosial ünsiyyətin komponentlərində  geriləmə, pozğunluq olur. İkinci əlamət, nitq inkişafının  ləngiməsidir. Üçüncüsü, uşağın maraq dairəsi məhdud olur, daha çox yalnız öz ehtiyacları daxilində olanlara maraq göstərir. 

Bu 3 əlamət autistik spektr üçün ana simptomlar sayılır. Amma bunlarla yanaşı, stereotipiya dediyimiz müəyyən ritmik hərəkətlərdə də özünü göstərə bilər.  Məsələn, müəyyən bir müddət sonra nitqi düzələn uşaqlar özləri barəsində üçüncü şəxs qismində danışırlar. “Mən bunu istəyirəm” yox, “Əli bunu istəyir” kimi ifadələrdən istifadə edirlər. Bundan əlavə, belə uşaqlar heç nəyə diqqət vermir, böyüklərin heç bir göstərişini izləmir, heç nə öyrənmək istəmir və s. Bəzən nitq inkişafında ciddi geriləmə olmur, amma çox qeyri-adi qabiliyyətlərə malik olurlar”.  

İkram Rüstəmov qeyri-adiliyin özünü belə uşaqlarda yaşlarına uyğun olmayan həddən artıq informasiyaya sahib olmaqda göstərir: “Məsələn, mənim 6 yaşlı bir xəstəm 600 illik Osmanlı imperiyasının tarixini əzbər bilir. Digəri bütün avtomobilləri xırda detalına kimi tanıyır. Başqa birisi 200-ə yaxın ölkənin prezidentlərinin, liderlərinin adını əzbər bilir. Yəni, kənardan baxanda, bəlkə də bu uşaqlar super istedadlı görünür, amma elə deyil. Bu, zəka məhsulu yox,  açıqlaya bilmədiyimiz bir mexanizmdən qaynaqlanan xüsusiyyətlərdən üstün cəhətlərdir. 

Atipik autistik xüsusiyyətləri olan xəstələr də var. Yəni, konkret olaraq Kanner sindromu diaqnozu ala bilməyən uşaqlar var ki, ola bilər ki, dili açılır, amma sosial təmas qura bilmir”. 

Bunun anadangəlmə problem olduğunu, amma özünü 1,5-2 yaş dövründə göstərdiyini deyən həkimin sözlərinə görə, valideynlər məhz bu dövrdə əlamətləri hiss edirlər. Xəstəliyin müalicəsinə gəlincə, həkim bəzən bunun səhv müalicə olunduğunu vurğulayıb: “Təəssüf  ki, bu növ xəstəliklərin müalicəsində bəzi mütəxəssislər nitqi açan, beyin inkişaf etdirən dərmanlar yazırlar. Amma dünya praktikasında autistik spektr xəstəliklərinin müalicəsi üçün heç bir preparat istifadə olunmur. Preparatlar daha çox yanaşı problemlərə görə yazılır - məsələn, uşağın aqressiyası, hiperaktivliyi,  yuxu pozuntusu, davranış pozuntusu və s. kimi faktorlar varsa, onları aradan qaldırmaq üçün bunlardan istifadə oluna bilər. Onu da deyim ki, autistik spektr xəstəliyinin  müalicəsi üçün erkən diaqnostika vacibdir. İkincisi, psixo-pedaqoji tədbirlər də görülməlidir. Xüsusi psixo-pedaqoqlar tərəfindən belə uşaqlara ABA terapiyası adlandırılan xüsusi terapiya tətbiq olunur. 

Əgər autistik spektr xəstəliyi olan uşaqlarda ciddi yanaşı xəstəlik yoxdursa, çox vaxt onların vəziyyəti müsbətə doğru gedir. Uşağın 6 yaşından tez reablitasiyaya başlaması, bu uşaqlarda nəticələrin daha yaxşı olması ehtimalını artırır. Onların cəmiyyətə qaynayıb-qarışması, bir iş sahibi olması, normal insanların əhatəsində yaşamağı öyrənməsi mümkündür. Təəssüf ki, autistik düşüncə tərzinin tamamilə aradan qalxması, sıfıra endirilməsi mümkün deyil, müəyyən qədər olsa da defisitlər qalacaq”.

Naibə QURBANOVA 

Baxış sayı
Ay ərzində: 38
Bütünlüklə: 2098