Linza seçərkən diqqətli olun   |   Hamiləlik testi mobil telefonla yoxlana biləcək   |   Saqqız çeynəməyin faydaları   |   Dişləri düzgün fırçalama texnikası   |   Suyu az içmək beyni qocaldır   |   Ərə getmək xanımlar üçün xeyirlidir   |   Xoruldayan insanlarda avtomobil qəzaları riski daha çox olur   |   Uzunömürlülüyün sirri   |   Uşaqlarımızı rənglərin dili ilə taniyaq   |   Qadınlar yuxuya daha çox ehtiyac duyur   |   Qohumlarla cinsi əlaqə - psixika pozgunluğu yoxsa...   |   Müasir xanımlar çox yaşayır   |   DNT analizi bütün xəstəlikləri üzə çıxarır   |   Futbola baxmaq ürək xəstəliklərini artırır   |   Qadınlar niyə çox danışır?   |   Kondinsionerlər ölümcül bakteriyalar yayır   |   Həkimlərdən qeyri-adi cəza   |   Yaşın fərqi varmış   |   2 yaşında 41 kilo oldu   |   Sağlamlığa zərərli qidaların siyahısı hazırlandı   |   Ana südü xərçəngə qarşı   |   Öpüşmə bəzi mikroblara qarşı immunitet yaradır   |   Uşaqları öpməyin!   |   Boyun osteoxondrozuna qarşı effektli məşq proseduru   |   Qadınlar kişilərdə nəyi xoşlayır?   |   Stress qadınların beynini zəiflədir   |   Qadınlar yatanda arıqlayır   |   29 yaşında nənə oldu   |   Təzyiq altında yaşamayın   |   Zəmanə qadınları...   |   Gəzinti ən yaxşı idmandır   |   Almanı qabıqlı yeyin   |   Döş xərçəngi həyat tərzi ilə bağlıdır   |   Güclü cinsin zəif tərəfləri   |   Savadlı ol ürəyin ağrımasın   |   Şəkər də zərərli vərdişlər qədər təhlükəlidir   |   QİÇS-in yeni forması aşkarlanıb   |   Siqareti tərgitmək üçün nə yeməli?   |   "Qadınlar nə istəyir" sualına cavab tapıldı   |   Şokolad və kakao öskürək zamanı kömək edir   |   Nə üçün bir çox xəstəliklər payızda kəskinləşir   |   Giləmeyvə yemək insanı cavanlaşdırır   |   Xərçəng əleyhinə bakteriya tapıldı   |   Kompüterli tomoqrafiya haqqında bilmədiklərimiz   |   Təmiz havada gəzmək intellektual səviyyəni artırır   |   Alçaqboylu insanlar ürək xəstəliyinə tez tutulur   |   Passiv siqaret çəkmək əsəbləri pozur   |   Körpələrin ağlaması onlara xeyirdir   |   İtlər xanımlarda allergiya risqini azaldır   |   Başı başqa bədənə köçürüləcək   |   
Autizm dünyanın sonu deyil

“Autizm diaqnozu dünyanın sonu demək deyil. Bunu dramatikləşdirməyə ehtiyac yoxdur. Autizm hansısa mənada ünsiyyət xəstəliyidir”.  Bu sözləri uşaq psixiatrı, ATU-nun psixiatriya kafedrasının assistenti Dr.İkram Rüstəmov universitetin rəsmi saytına müsahibəsində bildirib. 

Doktor xəstəliyin simptomları barədə məlumat verərək autizmli uşaqların sosial ünsiyyətdə problemlərinin olduğunu deyib: “Yəni, uşaq öz yaşına uyğun olmayan jestlər edir, mimiklərdən istifadə edir. Göz təmasından qaçır, digər uşaqlarla oynamır, bu və bu kimi digər sosial ünsiyyətin komponentlərində  geriləmə, pozğunluq olur. İkinci əlamət, nitq inkişafının  ləngiməsidir. Üçüncüsü, uşağın maraq dairəsi məhdud olur, daha çox yalnız öz ehtiyacları daxilində olanlara maraq göstərir. 

Bu 3 əlamət autistik spektr üçün ana simptomlar sayılır. Amma bunlarla yanaşı, stereotipiya dediyimiz müəyyən ritmik hərəkətlərdə də özünü göstərə bilər.  Məsələn, müəyyən bir müddət sonra nitqi düzələn uşaqlar özləri barəsində üçüncü şəxs qismində danışırlar. “Mən bunu istəyirəm” yox, “Əli bunu istəyir” kimi ifadələrdən istifadə edirlər. Bundan əlavə, belə uşaqlar heç nəyə diqqət vermir, böyüklərin heç bir göstərişini izləmir, heç nə öyrənmək istəmir və s. Bəzən nitq inkişafında ciddi geriləmə olmur, amma çox qeyri-adi qabiliyyətlərə malik olurlar”.  

İkram Rüstəmov qeyri-adiliyin özünü belə uşaqlarda yaşlarına uyğun olmayan həddən artıq informasiyaya sahib olmaqda göstərir: “Məsələn, mənim 6 yaşlı bir xəstəm 600 illik Osmanlı imperiyasının tarixini əzbər bilir. Digəri bütün avtomobilləri xırda detalına kimi tanıyır. Başqa birisi 200-ə yaxın ölkənin prezidentlərinin, liderlərinin adını əzbər bilir. Yəni, kənardan baxanda, bəlkə də bu uşaqlar super istedadlı görünür, amma elə deyil. Bu, zəka məhsulu yox,  açıqlaya bilmədiyimiz bir mexanizmdən qaynaqlanan xüsusiyyətlərdən üstün cəhətlərdir. 

Atipik autistik xüsusiyyətləri olan xəstələr də var. Yəni, konkret olaraq Kanner sindromu diaqnozu ala bilməyən uşaqlar var ki, ola bilər ki, dili açılır, amma sosial təmas qura bilmir”. 

Bunun anadangəlmə problem olduğunu, amma özünü 1,5-2 yaş dövründə göstərdiyini deyən həkimin sözlərinə görə, valideynlər məhz bu dövrdə əlamətləri hiss edirlər. Xəstəliyin müalicəsinə gəlincə, həkim bəzən bunun səhv müalicə olunduğunu vurğulayıb: “Təəssüf  ki, bu növ xəstəliklərin müalicəsində bəzi mütəxəssislər nitqi açan, beyin inkişaf etdirən dərmanlar yazırlar. Amma dünya praktikasında autistik spektr xəstəliklərinin müalicəsi üçün heç bir preparat istifadə olunmur. Preparatlar daha çox yanaşı problemlərə görə yazılır - məsələn, uşağın aqressiyası, hiperaktivliyi,  yuxu pozuntusu, davranış pozuntusu və s. kimi faktorlar varsa, onları aradan qaldırmaq üçün bunlardan istifadə oluna bilər. Onu da deyim ki, autistik spektr xəstəliyinin  müalicəsi üçün erkən diaqnostika vacibdir. İkincisi, psixo-pedaqoji tədbirlər də görülməlidir. Xüsusi psixo-pedaqoqlar tərəfindən belə uşaqlara ABA terapiyası adlandırılan xüsusi terapiya tətbiq olunur. 

Əgər autistik spektr xəstəliyi olan uşaqlarda ciddi yanaşı xəstəlik yoxdursa, çox vaxt onların vəziyyəti müsbətə doğru gedir. Uşağın 6 yaşından tez reablitasiyaya başlaması, bu uşaqlarda nəticələrin daha yaxşı olması ehtimalını artırır. Onların cəmiyyətə qaynayıb-qarışması, bir iş sahibi olması, normal insanların əhatəsində yaşamağı öyrənməsi mümkündür. Təəssüf ki, autistik düşüncə tərzinin tamamilə aradan qalxması, sıfıra endirilməsi mümkün deyil, müəyyən qədər olsa da defisitlər qalacaq”.

Naibə QURBANOVA 

Baxış sayı
Ay ərzində: 23
Bütünlüklə: 2734