Xərçəng əleyhinə bakteriya tapıldı   |   Möcüzəli "qazlı sular" satışa çıxarıldı   |   Şokolad üzərindəki ağlar nəyin əlamətidir   |   Hıçqırıq hansı xəstəliklərə işarədir?    |   Qadınlar yatanda arıqlayır   |   Qaradərili insanlar daha sakit olurlar   |   Əsəbiləşmək kişilərin qamətini əyir   |   Sitrus içkiləri böyrək daşının qarşısını alır   |   Alçaqboylu insanlar ürək xəstəliyinə tez tutulur   |   Oturaq işləyən insanlar diqqətli olun   |   Avropa Şurası Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatını yıxıb-sürüdü   |   Piylənmə və artıq çəki problemi   |   Depressiya görməni zəiflədir   |   Kişilər ağıllı qadınları sevmirlər   |   Mobil telefon qulaqda əlavə səs yaradır   |   Ağız qoxusundan nece qurtulmalı?.. (PRAKTİK MƏSLƏHƏTLƏR)   |   Qadınlar daha ağıllıdır   |   Siqaret və kofe "Parkinson"un qarşısını alır   |   Çili bibərləri ağrıkəsicidir   |   Tüstüsüz siqaret kəşf edildi   |   Qadının gözəlliyi seçdiyi peşədən asılıdır   |   Psixologiya elminin ən qorxulu eksperimeti: 8 aylıq Albert   |   Kompüterli tomoqrafiya haqqında bilmədiklərimiz   |   İnsan dərisindən ev   |   Əlləriniz xarakterinizi göstərir   |   20 yaşadək normal çəki saxlaya bilsəniz...   |   Qadınlar üçün ən ziyanlı 3 peşə   |   Müasir xanımlar çox yaşayır   |   Xərçəng xəstələrinin sayı 20 milyona çatacaq   |   Çox gülən qadınlar tez kökəlir   |   Qısqanclıq qadınların görmə qabiliyyətini zəiflədir   |   Su filtrindən süzülən xəstəlik   |   Süni mayalanmada hansı risklər ola bilər   |   Əkizlər ana bətnində dostlaşırlar   |   Ana səsi sakitləşdirici gücə malikdir   |   Şirniyyatı çox yemək qadınların üzlərini qırışdırır   |   QİÇS-in yeni forması aşkarlanıb   |   Ana olmaq qadınları daha da ağıllı edir   |   Qadın beyni yuxuda daha tez bərpa olunur   |   Kişilər həyat yoldaşlarını gözəlliyinə görə seçirlər   |   Ərə getmək xanımlar üçün xeyirlidir   |   Xərçəngin dərmanı - qara şokolad və qırmızı çaxır!   |   Mavi gözlülərin genetik atası eyni olub   |   Xərçəng yox olmaq üzrədir…   |   Xərçəng xəstəliyinin müalicəsinin yeni yolu tapılıb   |   Uşaqlarımızı rənglərin dili ilə taniyaq   |   Sağlamlığa zərərli qidaların siyahısı hazırlandı   |   Tatu metodu ilə vurulan vaksinlər daha effektiv olur   |   Boşanma kişilərə də təsir edir   |   Ana südü xərçəngə qarşı   |   
Autizm dünyanın sonu deyil

“Autizm diaqnozu dünyanın sonu demək deyil. Bunu dramatikləşdirməyə ehtiyac yoxdur. Autizm hansısa mənada ünsiyyət xəstəliyidir”.  Bu sözləri uşaq psixiatrı, ATU-nun psixiatriya kafedrasının assistenti Dr.İkram Rüstəmov universitetin rəsmi saytına müsahibəsində bildirib. 

Doktor xəstəliyin simptomları barədə məlumat verərək autizmli uşaqların sosial ünsiyyətdə problemlərinin olduğunu deyib: “Yəni, uşaq öz yaşına uyğun olmayan jestlər edir, mimiklərdən istifadə edir. Göz təmasından qaçır, digər uşaqlarla oynamır, bu və bu kimi digər sosial ünsiyyətin komponentlərində  geriləmə, pozğunluq olur. İkinci əlamət, nitq inkişafının  ləngiməsidir. Üçüncüsü, uşağın maraq dairəsi məhdud olur, daha çox yalnız öz ehtiyacları daxilində olanlara maraq göstərir. 

Bu 3 əlamət autistik spektr üçün ana simptomlar sayılır. Amma bunlarla yanaşı, stereotipiya dediyimiz müəyyən ritmik hərəkətlərdə də özünü göstərə bilər.  Məsələn, müəyyən bir müddət sonra nitqi düzələn uşaqlar özləri barəsində üçüncü şəxs qismində danışırlar. “Mən bunu istəyirəm” yox, “Əli bunu istəyir” kimi ifadələrdən istifadə edirlər. Bundan əlavə, belə uşaqlar heç nəyə diqqət vermir, böyüklərin heç bir göstərişini izləmir, heç nə öyrənmək istəmir və s. Bəzən nitq inkişafında ciddi geriləmə olmur, amma çox qeyri-adi qabiliyyətlərə malik olurlar”.  

İkram Rüstəmov qeyri-adiliyin özünü belə uşaqlarda yaşlarına uyğun olmayan həddən artıq informasiyaya sahib olmaqda göstərir: “Məsələn, mənim 6 yaşlı bir xəstəm 600 illik Osmanlı imperiyasının tarixini əzbər bilir. Digəri bütün avtomobilləri xırda detalına kimi tanıyır. Başqa birisi 200-ə yaxın ölkənin prezidentlərinin, liderlərinin adını əzbər bilir. Yəni, kənardan baxanda, bəlkə də bu uşaqlar super istedadlı görünür, amma elə deyil. Bu, zəka məhsulu yox,  açıqlaya bilmədiyimiz bir mexanizmdən qaynaqlanan xüsusiyyətlərdən üstün cəhətlərdir. 

Atipik autistik xüsusiyyətləri olan xəstələr də var. Yəni, konkret olaraq Kanner sindromu diaqnozu ala bilməyən uşaqlar var ki, ola bilər ki, dili açılır, amma sosial təmas qura bilmir”. 

Bunun anadangəlmə problem olduğunu, amma özünü 1,5-2 yaş dövründə göstərdiyini deyən həkimin sözlərinə görə, valideynlər məhz bu dövrdə əlamətləri hiss edirlər. Xəstəliyin müalicəsinə gəlincə, həkim bəzən bunun səhv müalicə olunduğunu vurğulayıb: “Təəssüf  ki, bu növ xəstəliklərin müalicəsində bəzi mütəxəssislər nitqi açan, beyin inkişaf etdirən dərmanlar yazırlar. Amma dünya praktikasında autistik spektr xəstəliklərinin müalicəsi üçün heç bir preparat istifadə olunmur. Preparatlar daha çox yanaşı problemlərə görə yazılır - məsələn, uşağın aqressiyası, hiperaktivliyi,  yuxu pozuntusu, davranış pozuntusu və s. kimi faktorlar varsa, onları aradan qaldırmaq üçün bunlardan istifadə oluna bilər. Onu da deyim ki, autistik spektr xəstəliyinin  müalicəsi üçün erkən diaqnostika vacibdir. İkincisi, psixo-pedaqoji tədbirlər də görülməlidir. Xüsusi psixo-pedaqoqlar tərəfindən belə uşaqlara ABA terapiyası adlandırılan xüsusi terapiya tətbiq olunur. 

Əgər autistik spektr xəstəliyi olan uşaqlarda ciddi yanaşı xəstəlik yoxdursa, çox vaxt onların vəziyyəti müsbətə doğru gedir. Uşağın 6 yaşından tez reablitasiyaya başlaması, bu uşaqlarda nəticələrin daha yaxşı olması ehtimalını artırır. Onların cəmiyyətə qaynayıb-qarışması, bir iş sahibi olması, normal insanların əhatəsində yaşamağı öyrənməsi mümkündür. Təəssüf ki, autistik düşüncə tərzinin tamamilə aradan qalxması, sıfıra endirilməsi mümkün deyil, müəyyən qədər olsa da defisitlər qalacaq”.

Naibə QURBANOVA 

Baxış sayı
Ay ərzində: 14
Bütünlüklə: 2764