Pula qarşı allergiyası olan insan   |   Saqqız çeynəməyin faydaları   |   Mavi gözlülərin genetik atası eyni olub   |   Yaşın fərqi varmış   |   Ramazan ayında necə qidalanmalı?   |   Kök kişilər daha sədaqətlidir   |   Psixologiya elminin ən qorxulu eksperimeti: 8 aylıq Albert   |   Yemiş stressin dərmanıdır   |   Başı başqa bədənə köçürüləcək   |   Möcüzəli "qazlı sular" satışa çıxarıldı   |   Autizm dünyanın sonu deyil   |   İnsan dərisindən ev   |   Orqan ticarətində Azərbaycanın da adı hallandı   |   Sevgi qurban tələb edir   |   Süni mayalanmada hansı risklər ola bilər   |   Qadınlar kişilərdə nəyi xoşlayır?   |   Qadınlar niyə çox danışır?   |   Hamiləlik testi mobil telefonla yoxlana biləcək   |   Kompüter uşaqlarda raxit xəstəliyi yaradır   |   Təmiz havada gəzmək intellektual səviyyəni artırır   |   Arıqladan çimərlik paltarı   |   Pul saymaq ağrını azaldır   |   Qadınların sevimli yaş dövrü   |   2 yaşında 41 kilo oldu   |   Kişilərin futbol sevgisi   |   Kişilərdə spermaya mənfi təsir göstərən 10 amil   |   Analar uşaqlarını daha çox əzizləməlidir   |   Depressiyanın dərmanı - dondurma   |   Qısqanclıq qadınların görmə qabiliyyətini zəiflədir   |   Şirə və yoğurtlar dişlərə ziyandır   |   Albalı şirəsi yuxunu tənzimləyir   |   Süni şəkər əvəzediciləri şişmanlığa səbəb olur   |   Panik ataklı xəstələr 10 dəqiqə “ölümü” yaşayırlar   |   Plastik butulkalar uşaqlarda xəstəlik yaradır   |   Almanı qabıqlı yeyin   |   Karyera və uşaq doğurmaqda qadınlara məsləhət   |   Sitrus içkiləri böyrək daşının qarşısını alır   |   Çox düşünənlərin yaddaşı zəif olur   |   Əsəbiləşmək kişilərin qamətini əyir   |   Hirsli qadınlar özlərini yaxşı hiss edir   |   Üçlü sinirin nevralgiyası. Patologiyanın səbəbləri, simptomları, əlamətləri, diaqnozu və müalicəsi.   |   Siqaret karlıq yaradır   |   Ev işləri erkən doğum risqini artırır   |   Sevgi ürəyə xeyirdir   |   Şüuraltı fikirləri təmizləmək mümkündür   |   Ərli qadınlar kökəlməyə meylli olrlar   |   Depressiya görməni zəiflədir   |   Sonsuzluq – miflər və faktlar   |   Qadın beyni yuxuda daha tez bərpa olunur   |   Kişilərin qadınlarda görmək istədiyi rənglər hansılardır?   |   
Autizm dünyanın sonu deyil

“Autizm diaqnozu dünyanın sonu demək deyil. Bunu dramatikləşdirməyə ehtiyac yoxdur. Autizm hansısa mənada ünsiyyət xəstəliyidir”.  Bu sözləri uşaq psixiatrı, ATU-nun psixiatriya kafedrasının assistenti Dr.İkram Rüstəmov universitetin rəsmi saytına müsahibəsində bildirib. 

Doktor xəstəliyin simptomları barədə məlumat verərək autizmli uşaqların sosial ünsiyyətdə problemlərinin olduğunu deyib: “Yəni, uşaq öz yaşına uyğun olmayan jestlər edir, mimiklərdən istifadə edir. Göz təmasından qaçır, digər uşaqlarla oynamır, bu və bu kimi digər sosial ünsiyyətin komponentlərində  geriləmə, pozğunluq olur. İkinci əlamət, nitq inkişafının  ləngiməsidir. Üçüncüsü, uşağın maraq dairəsi məhdud olur, daha çox yalnız öz ehtiyacları daxilində olanlara maraq göstərir. 

Bu 3 əlamət autistik spektr üçün ana simptomlar sayılır. Amma bunlarla yanaşı, stereotipiya dediyimiz müəyyən ritmik hərəkətlərdə də özünü göstərə bilər.  Məsələn, müəyyən bir müddət sonra nitqi düzələn uşaqlar özləri barəsində üçüncü şəxs qismində danışırlar. “Mən bunu istəyirəm” yox, “Əli bunu istəyir” kimi ifadələrdən istifadə edirlər. Bundan əlavə, belə uşaqlar heç nəyə diqqət vermir, böyüklərin heç bir göstərişini izləmir, heç nə öyrənmək istəmir və s. Bəzən nitq inkişafında ciddi geriləmə olmur, amma çox qeyri-adi qabiliyyətlərə malik olurlar”.  

İkram Rüstəmov qeyri-adiliyin özünü belə uşaqlarda yaşlarına uyğun olmayan həddən artıq informasiyaya sahib olmaqda göstərir: “Məsələn, mənim 6 yaşlı bir xəstəm 600 illik Osmanlı imperiyasının tarixini əzbər bilir. Digəri bütün avtomobilləri xırda detalına kimi tanıyır. Başqa birisi 200-ə yaxın ölkənin prezidentlərinin, liderlərinin adını əzbər bilir. Yəni, kənardan baxanda, bəlkə də bu uşaqlar super istedadlı görünür, amma elə deyil. Bu, zəka məhsulu yox,  açıqlaya bilmədiyimiz bir mexanizmdən qaynaqlanan xüsusiyyətlərdən üstün cəhətlərdir. 

Atipik autistik xüsusiyyətləri olan xəstələr də var. Yəni, konkret olaraq Kanner sindromu diaqnozu ala bilməyən uşaqlar var ki, ola bilər ki, dili açılır, amma sosial təmas qura bilmir”. 

Bunun anadangəlmə problem olduğunu, amma özünü 1,5-2 yaş dövründə göstərdiyini deyən həkimin sözlərinə görə, valideynlər məhz bu dövrdə əlamətləri hiss edirlər. Xəstəliyin müalicəsinə gəlincə, həkim bəzən bunun səhv müalicə olunduğunu vurğulayıb: “Təəssüf  ki, bu növ xəstəliklərin müalicəsində bəzi mütəxəssislər nitqi açan, beyin inkişaf etdirən dərmanlar yazırlar. Amma dünya praktikasında autistik spektr xəstəliklərinin müalicəsi üçün heç bir preparat istifadə olunmur. Preparatlar daha çox yanaşı problemlərə görə yazılır - məsələn, uşağın aqressiyası, hiperaktivliyi,  yuxu pozuntusu, davranış pozuntusu və s. kimi faktorlar varsa, onları aradan qaldırmaq üçün bunlardan istifadə oluna bilər. Onu da deyim ki, autistik spektr xəstəliyinin  müalicəsi üçün erkən diaqnostika vacibdir. İkincisi, psixo-pedaqoji tədbirlər də görülməlidir. Xüsusi psixo-pedaqoqlar tərəfindən belə uşaqlara ABA terapiyası adlandırılan xüsusi terapiya tətbiq olunur. 

Əgər autistik spektr xəstəliyi olan uşaqlarda ciddi yanaşı xəstəlik yoxdursa, çox vaxt onların vəziyyəti müsbətə doğru gedir. Uşağın 6 yaşından tez reablitasiyaya başlaması, bu uşaqlarda nəticələrin daha yaxşı olması ehtimalını artırır. Onların cəmiyyətə qaynayıb-qarışması, bir iş sahibi olması, normal insanların əhatəsində yaşamağı öyrənməsi mümkündür. Təəssüf ki, autistik düşüncə tərzinin tamamilə aradan qalxması, sıfıra endirilməsi mümkün deyil, müəyyən qədər olsa da defisitlər qalacaq”.

Naibə QURBANOVA 

Baxış sayı
Ay ərzində: 22
Bütünlüklə: 2510