Çox gülən qadınlar tez kökəlir   |   Ağrıkəsicilər xərçəngi öldürür   |   Kişilərin qadınlarda görmək istədiyi rənglər hansılardır?   |   Pula qarşı allergiyası olan insan   |   Mədəni həyat kişilərdə depressiya yaradır    |   Çox oturmağın zərərləri   |   İnternet qocalmanı sürətləndirir   |   Sitrus içkiləri böyrək daşının qarşısını alır   |   Mavi gözlülərin genetik atası eyni olub   |   Körpələr yatanda da öyrənir   |   Ürək ağılarına biğanə yanaşmayın   |   Tənhalıq xərçəngə səbəb olur   |   Təbiətdə işləməyin xeyirli tərəfləri   |   Boşanma kişilərə də təsir edir   |   Analar uşaqlarını daha çox əzizləməlidir   |   Əkizlər ana bətnində dostlaşırlar   |   Təmiz havada gəzmək intellektual səviyyəni artırır   |   Kişilərdə spermaya mənfi təsir göstərən 10 amil   |   Arıqlamağın sadə üsulu – təkəbbür   |   Süni şəkər əvəzediciləri şişmanlığa səbəb olur   |   29 yaşında nənə oldu   |   Kişilər ağıllı qadınları sevmirlər   |   Qadınlar niyə çox danışır?   |   Futbola baxmaq ürək xəstəliklərini artırır   |   Sızanaqlar hansı xəstəliklərdən xəbər verir?   |   Qohum nikahlarına "yaşıl işıq"   |   Qadınlar 120 il yaşaya biləcəklər   |   Başı başqa bədənə köçürüləcək   |   Qadınların sevimli yaş dövrü   |   Uzunömürlülüyün sirri almadadır   |   Uşağın eyvandan yıxılmağı valideyn səhlənkarlığıdırmı?   |   Xanımlar evliliyin ilk illərində daha çox kökəlirlər   |   Döş xərçəngi həyat tərzi ilə bağlıdır   |   Giləmeyvə yemək insanı cavanlaşdırır   |   Xərçəngi insan yaradıb?   |   Sarımsaq nikotini zərərsizləşdirir   |   Cinayət və cinayətkarlığın psixo-sosial səbəbləri   |   Şokolad qan təzyiqini azaldır   |   Homoseksualizm və lesbiyankalıq nədən yaranır?   |   Qadınlarla kişilər eyni cür düşünür   |   “Abdiminoplastika - xoşbəxtliyimin səbəbi...”   |   Əlləriniz xarakterinizi göstərir   |   Ramazan ayında necə qidalanmalı?   |   Almanı qabıqlı yeyin   |   Müasir xanımlar çox yaşayır   |   Nikah gecəsinin sirləri   |   Sağlamlıq turizmində 7,5 milyard dollarlıq hədəf - KONFRANS   |   Kompüter oyunları səhvsiz qərar verməyə zəmin yaradır   |   Antibakterial sabunlar sağlıq üçün zərərlidir   |   Piylənmə və artıq çəki problemi   |   
Uşağın eyvandan yıxılmağı valideyn səhlənkarlığıdırmı?

Son günlər ard-arda müxtəlif səbəblərdən baş verən uşaq ölümləri hər kəsi dəhşətə gətirdi. Bu xəbərləri oxuyan və izləyən hər kəs bircə anlıq özünü həmin valideynlərin yerinə qoyub qəlbinin necə buz kəsdiyinin şahidi oldu. Hər kəs bir səbəb, bir müqəssir axtarmağa başladı. Əksəriyyət valideyn səhlənkarlığından bəhs edərək acılı ailələrin acısını daha da artırdı. “Allah heç kimi övlad acısı ilə sınamasın” deyib qətiyyətlə “bu hadisə sanki heç vaxt başımıza gəlməz” kimi düşünmək asandır.
Əslində toxunmaq istədiyim məqam, bunun səbəblərini və profilaktik tədbirlərini araşdıraraq səhvlərimizi görüb bu hadisələrin bir gün bizimdə başımıza gəlməməsinin qarşısını almaqdır. Burda bir neçə faktor var:
Uşaqdakı xarakter faktoru. Genetik keçən hədsiz hərəkətlilik, diqqət yayınıqlığı bir sözlə el arasında dəcəllik deyilən hiperaktivlik problemi əslində çox ciddiyə alınmalıdır. “Atası və ya anası da belə idi, keçib gedər” deyə düşünülməməlidir. Hiperaktiv uşaqlar hədsiz hərəkətli olduğu üçün onlarda özlərini qoruma instinkti zəif inkişaf etmişdir. Onlar tez-tez hündür yerlərdən özlərini atır, təhlükəli oyunları sevir, mebellerin üzərində gəzirlər. Hətta yatarkən belə çox hərəkətli yatırlar. Bunun üçün onlar ən çox yaralanan uşaqlar sırasındadır.
Cizgi film faktoru. Diqqət etsəniz görəcəksiniz ki, qəza nəticəsində baş verən uşaq ölümlərinin yaş aralığı 1-6 yaş arası uşaqlardır. Bu dönəmdə idrak proseslərindən biri olan təxəyyül yüksəkliyi uşaqlarda ətrafda olan informasiyaları fərqli və real qəbul etməsinə gətirib çıxarır. Heç də aqressiv saymadığımız ən sadə misal “Tom and Jerry” cizgi filmidir. Bu tip cizgi filmlərində sujet xəttinin olmaması, bir seriyada pişiyin yanması, birində 5 hissəyə bölünməsi, digərində isə elektrik keçirib qaralması gələn seriyalarda pişiyin tam sağlam olması təəssüf ki, azyaşlılara mənfi örnək olur. Uşaqlarda “Məndə yansam, haradansa özümü atsam, uçsam heç nə olmaz” məntiqini formalaşdırır.
Valideynlər arasında iş bölgüsünün düzgün paylanmaması faktoru. Mükəmməliyyətçi ailələrdə böyüyən bizlər qurduğumuz ailədə də mükəmməliyyətçi təfəkkürünü davam etdiririk. Xüsusəndə evin xanımı həyat yoldaşını evə pul qazanıb gətirməkdən savayı hər bir məsuliyyətdən uzaq tutur. Bu çox vaxt təbii şəkildə baş verir. Kişinin bazardan aldığı ərzağın qiyməti, keyfiyyəti ilə razılaşmayan qadın bazarlığı özü etməyə başlayır, kişi zamanla buna alışır və bu vəziyyət ona daha rahat gəlir. Nəsə alıb evdə müzakirə mövzusu olmaqdansa qadının alması daha münasib görülür. Zamanla əksər məsuliyyətləri öz üzərinə götürən xanım (uşaq tərbiyəsi, komunal xərclər, ev alış-verişi) bütün günü gərgin iş rejmində olur. Və nəticədə onun uşaqlara ayıracaq zamanı kiçilməyə başlayır. Çox zaman bu tip xanımlar 40 yaşında sonra nevrozla rastlaşılırlar.
Biznes faktoru. Dünya ölkələrində təhlükəsizliklə bağlı qısa metrajlı film və ya animasiyalı video çarxların çəkilməsi bu istiqamətdə təbliğatın aparılması çox böyük tövhə verir. Belə video roliklərin çox da qazanc gətirməməsi video çarxların və ya verilişlərin azlığına, hətta yoxluğuna gətirib çıxarır. Əslində bu tip verilişlər olmalı və bu verilişlərdə yol hərəkəti qaydalarının pozulması zamanı yarana biləcək qəza hadisəsi animasiya şəklində yayımlandığı kimi, qaz sobasının üzərində isti tavanın hansı istiqamətdə qoyulmasından tutmuş, pəncərənin yaxınlığında üzərinə çıxılması mümkün olmayan hansı əşyaların qoyulmasına qədər hər şey izah olunmalıdır.
Sonda isə onu qeyd etmək istərdim ki, hadisə baş verəndən sonra onun həll yollarını araşdırmaqdansa, bu cür bədbəxt hadisələrdən qorunmaq, ondan sığortalanmaq üzərində daha çox düşünmək lazımdı. Bu ki, heç zaman gec deyil. Sonda bir Allahdan “heç bir valideyni övladı ilə imtahana çəkməməsini” diləyərdim.

NARINC UŞAQ PSİXOLOGİYA MƏRKƏZİ-nin rəhbəri,
baş psixoloq Narınc Rüstəmova

Baxış sayı
Ay ərzində: 28
Bütünlüklə: 2677