Kompüter uşaqlarda raxit xəstəliyi yaradır   |   Yalan danışan xanımlar tez-tez əl-üzlərini yuyurlar   |   Çox düşünənlərin yaddaşı zəif olur   |   Analar uşaqlarını daha çox əzizləməlidir   |   Cinayət və cinayətkarlığın psixo-sosial səbəbləri   |   Qadınlar kişilərdə nəyi xoşlayır?   |   Əkizlər ana bətnində dostlaşırlar   |   Plastik butulkalar uşaqlarda xəstəlik yaradır   |   Şəkər də zərərli vərdişlər qədər təhlükəlidir   |   Qadınlar 120 il yaşaya biləcəklər   |   Giləmeyvə yemək insanı cavanlaşdırır   |   Mavi gözlülərin genetik atası eyni olub   |   Qadınlar yuxuya daha çox ehtiyac duyur   |   İnternet qocalmanı sürətləndirir   |   Sonsuzluq – miflər və faktlar   |   3D ürək bulandırır   |   "Qadınlar nə istəyir" sualına cavab tapıldı   |   Qadının gözəlliyi seçdiyi peşədən asılıdır   |   Arıqladan çimərlik paltarı   |   Depressiya görməni zəiflədir   |   2 yaşında 41 kilo oldu   |   İnsulini sprey əvəz edəcək   |   Ana bətnində 4 gün donduruldu   |   Kafe və çay evlərində ölümcül Vərəm xəstəliyi təhlükəsi diqqət !   |   Bakteriyalar qadınları daha çox “sevir”   |   Kişilərin qadınlarda görmək istədiyi rənglər hansılardır?   |   Linza seçərkən diqqətli olun   |   Yemiş stressin dərmanıdır   |   Bədənimizdə yaranan sızanaqlar hansı xəstəliklərin əlamətidir   |   Gecə təngnəfəsliyi ölümə gətirib çıxarır   |   Cavan həyat yoldaşı ömrü uzadır   |   Hündürdaban ayaqqabılar seksual həyata təsir edir   |   Yorğunluğunuzun 7 əsas səbəbi    |   Dünya Səhiyyə Təşkilatı: ət xərçəng xəstəliyi yarada bilər   |   Kişilər həyat yoldaşlarını gözəlliyinə görə seçirlər   |   Qadınlar daha ağıllıdır   |   Qadın beyni yuxuda daha tez bərpa olunur   |   Qan qrupu xarakterinizdən xəbər verir   |   Kişilər kosmetikaya qadınlardan çox pul xərcləyir   |   Nə üçün bir çox xəstəliklər payızda kəskinləşir   |   Xanımlar evliliyin ilk illərində daha çox kökəlirlər   |   Süni şəkər əvəzediciləri şişmanlığa səbəb olur   |   Fəsil dəyişikliyi zamanı yaranan hallar   |   Qadınlarla kişilər eyni cür düşünür   |   Su filtrindən süzülən xəstəlik   |   Hıçqırıq hansı xəstəliklərə işarədir?    |   Siqaret və kofe "Parkinson"un qarşısını alır   |   Təmiz havada gəzmək intellektual səviyyəni artırır   |   Karyera və uşaq doğurmaqda qadınlara məsləhət   |   Dünyanın ən xeyirli mətbəxləri   |   
Autizm dünyanın sonu deyil

“Autizm diaqnozu dünyanın sonu demək deyil. Bunu dramatikləşdirməyə ehtiyac yoxdur. Autizm hansısa mənada ünsiyyət xəstəliyidir”.  Bu sözləri uşaq psixiatrı, ATU-nun psixiatriya kafedrasının assistenti Dr.İkram Rüstəmov universitetin rəsmi saytına müsahibəsində bildirib. 

Doktor xəstəliyin simptomları barədə məlumat verərək autizmli uşaqların sosial ünsiyyətdə problemlərinin olduğunu deyib: “Yəni, uşaq öz yaşına uyğun olmayan jestlər edir, mimiklərdən istifadə edir. Göz təmasından qaçır, digər uşaqlarla oynamır, bu və bu kimi digər sosial ünsiyyətin komponentlərində  geriləmə, pozğunluq olur. İkinci əlamət, nitq inkişafının  ləngiməsidir. Üçüncüsü, uşağın maraq dairəsi məhdud olur, daha çox yalnız öz ehtiyacları daxilində olanlara maraq göstərir. 

Bu 3 əlamət autistik spektr üçün ana simptomlar sayılır. Amma bunlarla yanaşı, stereotipiya dediyimiz müəyyən ritmik hərəkətlərdə də özünü göstərə bilər.  Məsələn, müəyyən bir müddət sonra nitqi düzələn uşaqlar özləri barəsində üçüncü şəxs qismində danışırlar. “Mən bunu istəyirəm” yox, “Əli bunu istəyir” kimi ifadələrdən istifadə edirlər. Bundan əlavə, belə uşaqlar heç nəyə diqqət vermir, böyüklərin heç bir göstərişini izləmir, heç nə öyrənmək istəmir və s. Bəzən nitq inkişafında ciddi geriləmə olmur, amma çox qeyri-adi qabiliyyətlərə malik olurlar”.  

İkram Rüstəmov qeyri-adiliyin özünü belə uşaqlarda yaşlarına uyğun olmayan həddən artıq informasiyaya sahib olmaqda göstərir: “Məsələn, mənim 6 yaşlı bir xəstəm 600 illik Osmanlı imperiyasının tarixini əzbər bilir. Digəri bütün avtomobilləri xırda detalına kimi tanıyır. Başqa birisi 200-ə yaxın ölkənin prezidentlərinin, liderlərinin adını əzbər bilir. Yəni, kənardan baxanda, bəlkə də bu uşaqlar super istedadlı görünür, amma elə deyil. Bu, zəka məhsulu yox,  açıqlaya bilmədiyimiz bir mexanizmdən qaynaqlanan xüsusiyyətlərdən üstün cəhətlərdir. 

Atipik autistik xüsusiyyətləri olan xəstələr də var. Yəni, konkret olaraq Kanner sindromu diaqnozu ala bilməyən uşaqlar var ki, ola bilər ki, dili açılır, amma sosial təmas qura bilmir”. 

Bunun anadangəlmə problem olduğunu, amma özünü 1,5-2 yaş dövründə göstərdiyini deyən həkimin sözlərinə görə, valideynlər məhz bu dövrdə əlamətləri hiss edirlər. Xəstəliyin müalicəsinə gəlincə, həkim bəzən bunun səhv müalicə olunduğunu vurğulayıb: “Təəssüf  ki, bu növ xəstəliklərin müalicəsində bəzi mütəxəssislər nitqi açan, beyin inkişaf etdirən dərmanlar yazırlar. Amma dünya praktikasında autistik spektr xəstəliklərinin müalicəsi üçün heç bir preparat istifadə olunmur. Preparatlar daha çox yanaşı problemlərə görə yazılır - məsələn, uşağın aqressiyası, hiperaktivliyi,  yuxu pozuntusu, davranış pozuntusu və s. kimi faktorlar varsa, onları aradan qaldırmaq üçün bunlardan istifadə oluna bilər. Onu da deyim ki, autistik spektr xəstəliyinin  müalicəsi üçün erkən diaqnostika vacibdir. İkincisi, psixo-pedaqoji tədbirlər də görülməlidir. Xüsusi psixo-pedaqoqlar tərəfindən belə uşaqlara ABA terapiyası adlandırılan xüsusi terapiya tətbiq olunur. 

Əgər autistik spektr xəstəliyi olan uşaqlarda ciddi yanaşı xəstəlik yoxdursa, çox vaxt onların vəziyyəti müsbətə doğru gedir. Uşağın 6 yaşından tez reablitasiyaya başlaması, bu uşaqlarda nəticələrin daha yaxşı olması ehtimalını artırır. Onların cəmiyyətə qaynayıb-qarışması, bir iş sahibi olması, normal insanların əhatəsində yaşamağı öyrənməsi mümkündür. Təəssüf ki, autistik düşüncə tərzinin tamamilə aradan qalxması, sıfıra endirilməsi mümkün deyil, müəyyən qədər olsa da defisitlər qalacaq”.

Naibə QURBANOVA 

Baxış sayı
Ay ərzində: 26
Bütünlüklə: 3198